[भी] परॊक्ता गृहस्थ वृत्तिस ते विहिता या मनीसिनाम तदनन्तरम उक्तं यत तन निबॊध युधिष्ठिर ॥ 1 ॥
करमशस तव अवधूयैनां तृतीयां वृत्तिम उत्तमाम संयॊगव्रतखिन्नानां वानप्रस्थाश्रमौकसाम ॥ 2 ॥
शरूयतां पार्थ भद्रं ते सर्वलॊकाश्रयात्मनाम परेक्षापूर्वं परवृत्तानां पुण्यदेशनिवासिनाम ॥ 3 ॥
[व] गृहस्थस तु यदा पश्येद वली पलितम आत्मनः अपत्यस्यैव चापत्यं वनम एव तदाश्रयेत ॥ 4 ॥
तृतीयम आयुषॊ भागं वानप्रस्थाश्रमे वसेत तान एवाग्नीन परिचरेद यजमानॊ दिवौकसः ॥ 5 ॥
नियतॊ नियताहारः सस्थ भक्तॊ ऽपरमादवान तद अग्निहॊत्रं ता गावॊ यज्ञाङ्गानि च सर्वशः ॥ 6 ॥
अकृष्टं वै वरीहि यवं नीवारं विघसानि च हवींसि संप्रयच्छेत मखेष्व अत्रापि पञ्चसु ॥ 7 ॥
वानप्रस्थाश्रमे ऽपय एताश चतस्रॊ वृत्तयः समृताः सद्यः परक्षालकाः के चित के चिन मासिक संचयाः ॥ 8 ॥
वार्षिकं संचयं के चित के चिद दवादश वार्षिकम कुर्वन्त्य अतिथिपूजार्थं यज्ञतन्त्रार्थ सिद्धये ॥ 9 ॥
अभ्रावकाशा वर्षासु हेमन्ते जलसंश्रयाः गरीस्मे च पञ्चतपसः शश्वच च मित भॊजनाः ॥ 10 ॥
भूमौ विपरिवर्तन्ते तिष्ठेद वा परपदैर अपि सथानासनैर वर्तयन्ति सवनेष्व अभिषिञ्चते ॥ 11 ॥
दन्तॊलूखलिनः के चिद अश्मकुत्तास तथापरे शुक्लपक्षे पिबन्त्य एके यवागूं कवथितां सकृत ॥ 12 ॥
कृष्णपक्षे पिबन्त्य एके भुञ्जते च यथाक्रमम मूलैर एके फलैर एके पुष्पैर एके दृध वरताः ॥ 13 ॥
वर्तयन्ति यथान्यायं वैखानस मतं शरिताः एताश चान्याश च विविधा दिक्षास तेषां मनीसिनाम ॥ 14 ॥
चतुर्थश चौपनिषदॊ धर्मः साधारणः समृतः वानप्रस्थॊ गृहस्थश च ततॊ ऽनयः संप्रवर्तते ॥ 15 ॥
अस्मिन्न एव युगे तात विप्रैः सर्वार्थदर्शिभिः अगस्त्यः सप्त ऋषयॊ मधुच्छन्दॊ ऽघमर्षणः ॥ 16 ॥
सांकृतिः सुदिवा तन्दिर यवान्नॊ ऽथ कृतश्रमः अहॊवीर्यस तथा कव्यास तान्द्यॊ मेधातिथिर बुधः ॥ 17 ॥
शलॊ वाकश च निर्वाकः शून्यपालः कृतश्रमः एवं धर्मसु विद्वांसस ततः सवर्गम उपागमन ॥ 18 ॥
तात परत्यक्षधर्माणस तथा यायावरा गणाः ऋषीणाम उग्रतपसां धर्मनैपुन दर्शिनाम ॥ 19 ॥
अव्याच्यापरिमेयाश च बराह्मणा वनम आश्रिताः वैखानसा वालखिल्याः सिकताश च तथापरे ॥ 20 ॥
कर्मभिस ते निरानन्दा धर्मनित्या जितेन्द्रियाः गताः परत्यक्षधर्माणस ते सर्वे वनम आश्रिताः अनक्षत्रा अनाधृष्या दृश्यन्ते जयॊतिषां गणाः ॥ 21 ॥
जरया च परिद्यूनॊ वयाधिना च परपीदितः चतुर्थे चायुषः शेषे वानप्रस्थाश्रमं तयजेत सद्यस्कारां निरूप्येष्टिं सर्ववेद सदक्षिणाम ॥ 22 ॥
आत्मयाजी सॊ ऽऽतमरतिर आत्मक्रीतात्म संश्रयः आत्मन्य अग्नीन समारॊप्य तयक्त्वा सर्वपरिग्रहान ॥ 23 ॥
सद्यस्क्रांश च यजेद यज्ञान इष्टीश चैवेह सर्वदा सदैव याजिनां यज्ञाद आत्मनीझ्या निवर्तते ॥ 24 ॥
तरींश चैवाग्नीन यजेत सम्यग आत्मन्य एवात्म मॊक्षणात पराणेभ्यॊ यजुषा पञ्च सः पराश्नीयाद अकुत्सयन ॥ 25 ॥
केशलॊम नखान वाप्य वानप्रस्थॊ मुनिस ततः आश्रमाद आश्रमं सद्यः पूतॊ गच्छति कर्मभिः ॥ 26 ॥
अभयं सर्वभूतेभ्यॊ यॊ दत्त्वा परव्रजेद दविजः लॊकास तेजॊमयास तस्य परेत्य चानन्त्यम अश्नुते ॥ 27 ॥
सुशील वृत्तॊ वयपनीतकल्मषॊ; न चेह नामुत्र च कर्तुम ईहते अरॊष मॊहॊ गतसंधि विग्रहॊ; भवेद उदासीनवद आत्मविन नरः ॥ 28 ॥
यमेषु चैवात्म गतेषु न वयथेत; सवशास्त्रसूत्राहुति मन्त्रविक्रमः भवेद यथेष्टा गतिर आत्मयाजिनॊ; न संशयॊ धर्मपरे जीतेन्द्रिये ॥ 29 ॥
ततः परं शरेष्ठम अतीव सद्गुणैर; अधिष्ठितं तरीन अधिवृत्तम उत्तमम चतुर्थम उक्तं परमाश्रमं शृणु; परकीर्त्यमानं परमं परायनम ॥ 30 ॥
शान्तिपर्व · Shanti Parva
अध्याय 236
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 237