[गुरु] निष्कल्मषं बरह्मचर्यम इच्छता चरितुं सदा निद्रा सर्वात्मना तयाज्या सवप्नदॊषान अवेक्षता ॥ 1 ॥
सवप्ने हि रजसा देही तमसा चाभिभूयते देहान्तरम इवापन्नश चरत्य अपगतस्मृतिः ॥ 2 ॥
जञानाभ्यासाज जागरतॊ जिज्ञासार्थम अनन्तरम विज्ञानाभिनिवेशात तु जागरत्य अनिशं सदा ॥ 3 ॥
अहाह कॊ नव अयं भावः सवप्ने विषयवान इव परलीनैर इन्द्रियैर देही वर्तते देहवान इव ॥ 4 ॥
अत्रॊच्यते यथा हय एतद वेद यॊगेश्वरॊ हरिः तथैतद उपपन्नार्थं वर्णयन्ति महर्षयः ॥ 5 ॥
इन्द्रियाणां शरमात सवप्नम आहुः सर्वगतं बुधाः मनसस तु परलीनत्वात तत तद आहुर निदर्शनम ॥ 6 ॥
कार्यव्यासक्तमनसः संकल्पॊ जाग्रतॊ हय अपि यद्वन मनॊरथैश्वर्यं सवप्ने तद्वन मनॊगतम ॥ 7 ॥
संसाराणाम असंख्यानां कामात्मा तद अवाप्नुयात मनस्य अन्तर्हितं सर्वं वेद सॊत्तम पूरुषः ॥ 8 ॥
गुणानाम अपि यद यत तत कर्म जानात्य उपस्थितम तत तच छंसन्ति भूतानि मनॊ यद भावितं यथा ॥ 9 ॥
ततस तम उपवर्तन्ते गुणा राजस तामसाः सात्त्विकॊ वा यथायॊगम आनन्तर्य फलॊदयः ॥ 10 ॥
ततः पश्यत्य असंबद्धान वातपित्त कफॊत्तरान रजस तमॊ भावैर भावैस तद अप्य आहुर दुरन्वयम ॥ 11 ॥
परसन्नैर इन्द्रियैर यद यत संकल्पयति मानसम तत तत सवप्ने ऽपय उपरते मनॊ दृष्टिर निरीक्षते ॥ 12 ॥
वयापकं सर्वभूतेषु वर्तते ऽपरतिघं मनः मनस्य अन्तर्हितं दवारं देहम आस्थाय मानसम ॥ 13 ॥
यत तत सदसद अव्यक्तं सवपित्य अस्मिन निदर्शनम सर्वभूतात्मभूतस्थं तद अध्यात्मगुणं विदुः ॥ 14 ॥
लिप्सेत मनसा यश च संकल्पाद ऐश्वरं गुणम आत्मप्रभावात तं विद्यात सर्वा हय आत्मनि देवताः ॥ 15 ॥
एवं हि तपसा युक्तम अर्कवत तमसः परम तरैलॊक्यप्रकृतिर देही तपसा तं महेश्वरम ॥ 16 ॥
तपॊ हय अधिष्ठितं देवैस तपॊ घनम असुरैस तमः एतद देवासुरैर गुप्तं तद आहुर जञानलक्षणम ॥ 17 ॥
सत्त्वं रजस तमश चेति देवासुरगुणान विदुः सत्त्वं देव गुणं विद्याद इतराव आसुरौ गुणौ ॥ 18 ॥
बरह्म तत्परमं वेद्यम अमृतं जयॊतिर अक्षरम ये विदुर भावितात्मानस ते यान्ति परमां गतिम ॥ 19 ॥
हेतुमच छक्यम आख्यातुम एतावज जञानचक्षुषा परत्याहारेण वा शक्यम अव्यक्तं बरह्म वेदितुम ॥ 20 ॥
शान्तिपर्व · Shanti Parva
अध्याय 209
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 210