[गुरु] रजसा साध्यते मॊहस तमसा च नरर्षभ करॊधलॊभौ भयं दर्प एतेषां साधनाच छुचिः ॥ 1 ॥
परमं परमात्मानं देवम अक्षयम अव्ययम विष्णुम अव्यक्तसंस्थानं विशन्ते देव सत्तमम ॥ 2 ॥
तस्य माया विदग्धाङ्गा जञानभ्रष्टा निराशिषः मानवा जञानसंमॊहात ततः कामं परयान्ति वै ॥ 3 ॥
कामात करॊधम अवाप्याथ लॊभमॊहौ च मानवाः मानदर्पाद अहंकारम अहंकारात ततः करियाः ॥ 4 ॥
करियाभिः सनेहसंबन्धः सनेहाच छॊकम अनन्तरम सुखदुःखसमारम्भाज जन्माजन्म कृतक्षणाः ॥ 5 ॥
जन्मतॊ गर्भवासं तु शुक्रशॊनित संभवम पुरीस मूत्र विक्लेद शॊनित परभवाविलम ॥ 6 ॥
तृष्णाभिभूतस तैर बद्धस तान एवाभिपरिप्लवन संसारतन्त्र वाहिन्यस तत्र बुध्येत यॊषितः ॥ 7 ॥
परकृत्या कषेत्रभूतास ता नराः कषेत्रज्ञलक्षणाः तस्माद एता विशेषेण नरॊ ऽतीयुर विपश्चितः ॥ 8 ॥
कृत्या हय एता घॊररूपा मॊहयन्त्य अविचक्षणान रजस्य अन्तर्हिता मूर्तिर इन्द्रियाणां सनातनी ॥ 9 ॥
तस्मात तर्षात्मकाद राजाद बीजाज जायन्ति जन्तवः सवदेहजान अस्व संज्ञान यद्वद अङ्गात कृमींस तयजेत सवसंज्ञान अस्वजांस तद्वत सुत संज्ञान कृमींस तयजेत ॥ 10 ॥
शुक्रतॊ रजतश चैव सनेहाज जायन्ति जन्तवः सवभावात कर्मयॊगाद वा तान उपेक्षेत बुद्धिमान ॥ 11 ॥
रजस तमसि पर्यस्तं सत्त्वं तमसि संस्थितम जञानाधिष्ठानम अज्ञानं बुद्ध्यहंकारलक्षणम ॥ 12 ॥
तद बीजं देहिनाम आहुस तद बीजं जीव संज्ञितम कर्मणा कालयुक्तेन संसारपरिवर्तकम ॥ 13 ॥
रमत्य अयं यथा सवप्ने मनसा देहवान इव कर्म गर्भैर गुणैर देही गर्भे तद उपपद्यते ॥ 14 ॥
कर्मणा बीजभूतेन चॊद्यते यद यद इन्द्रियम जायते तद अहंकाराद रागयुक्तेन चेतसा ॥ 15 ॥
शब्दरागाच छरॊत्रम अस्य जायते भावितात्मनः रूपरागात तथा चक्षुर घराणं गन्धचिकीर्षया ॥ 16 ॥
सपर्शनेभ्यस तथा वायुः पराणापान वयपाश्रयः वयानॊदानौ समानश च पञ्चधा देहयापना ॥ 17 ॥
संजातैर जायते गातैः कर्मजैर बरह्मणा वृतः दुःखाद्य अन्तैर दुःखमध्यैर नरः शारीर मानसैः ॥ 18 ॥
दुःखं विद्याद उपादानाद अभिमानाच च वर्धते तयागात तेभ्यॊ निरॊधः सयान निरॊधज्ञॊ विमुच्यते ॥ 19 ॥
इन्द्रियाणां रजस्य एव परभव परलयाव उभौ परीक्ष्य संचरेद विद्वान यथावच छास्त्र चक्षुषा ॥ 20 ॥
जञानेन्द्रियाणीन्द्रियार्थान नॊपसर्पन्त्य अतर्षुलम जञातैश च कारणैर देही न देहं पुनर अर्हति ॥ 21 ॥
शान्तिपर्व · Shanti Parva
अध्याय 206
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 207