धर्मDharmic Data

शान्तिपर्व · Shanti Parva

अध्याय 205

  1. [गुरु] परवृत्ति लक्षणॊ धर्मॊ यथायम उपपद्यते तेषां विज्ञाननिष्ठानाम अन्यत तत्त्वं न रॊचते ॥ 1 ॥

  2. दुर्लभा वेद विद्वांसॊ वेदॊक्तेषु वयवस्थिताः परयॊजनम अतस तव अत्र मार्गम इच्छन्ति संस्तुतम ॥ 2 ॥

  3. सद्भिर आचरितत्वात तु वृत्तम एतद अगर्हितम इयं सा बुद्धिर अन्येयं यया याति परां गतिम ॥ 3 ॥

  4. शरीरवान उपादत्ते मॊहात सर्वपरिग्रहान कामक्रॊधादिभिर भावैर युक्तॊ राजस तामसैः ॥ 4 ॥

  5. नाशुद्धम आचरेत तस्माद अभीप्सन देहयापनम कर्मणॊ विवरं कुर्वन न कॊकान आप्नुयाच छुभान ॥ 5 ॥

  6. लॊहयुक्तं यथा हेमविपक्वं न विराजते तथापक्व कसायाख्यं विज्ञानं न परकाशते ॥ 6 ॥

  7. यश चाधर्मं चरेन मॊहात कामलॊभाव अनु पलवन धर्म्यं पन्थानम आक्रम्य सानुबन्धॊ विनश्यति ॥ 7 ॥

  8. शन्दादीन विषयांस तस्माद असंरागाद अनुप्लवेत करॊधहर्षौ विषादश च जायन्ते हि परस्परम ॥ 8 ॥

  9. पञ्च भूतात्मके देहे सत्त्वराजस तामसे कम अभिष्टुवते चायं कं वा करॊशति किं वदेत ॥ 9 ॥

  10. सपर्शरूपरसाद्येषु सङ्गं गच्छन्ति बालिशाः नावगच्छन्त्य अविज्ञानाद आत्मजं पार्थिवं गुणम ॥ 10 ॥

  11. मृन मयं शरणं यद्वन मृदैव परिलिप्यते पार्थिवॊ ऽयं तथा देहॊ मृद विकारैर विलिप्यते ॥ 11 ॥

  12. मधु तैलं पयः सर्पिर मांसानि लवनं गुदः धान्यानि फलमूलानि मृद विकाराः सहाम्भसा ॥ 12 ॥

  13. यद्वत कान्तारम आतिष्ठन नौत्सुक्यं समनुव्रजेत शरमाद आहारम आदद्याद अस्वाद्व अपि हि यापनम ॥ 13 ॥

  14. तद्वत संसारकान्तारम आतिष्ठञ शरमतत्परः यात्रार्थम अद्याद आहारं वयाधितॊ भेषजं यथा ॥ 14 ॥

  15. सत्यशौचार्जव तयागैर यशसा विक्रमेण च कषान्त्या धृत्या च बुद्ध्या च मनसा तपसैव च ॥ 15 ॥

  16. भावान सर्वान यथावृत्तान संवसेत यथाक्रमम शान्तिम इच्छन्न अदीनात्मा संयच्छेद इन्द्रियाणि च ॥ 16 ॥

  17. सत्त्वेन रजसा चैव तमसा चैव मॊहिताः चक्रवत परिवर्तन्ते हय अज्ञानाज जन्तवॊ भृशम ॥ 17 ॥

  18. तस्मात सम्यक परीक्षेत दॊषान अज्ञानसंभवान अज्ञानप्रभवं नित्यम अहंकारं परित्यजेत ॥ 18 ॥

  19. महाभूतानीन्द्रियाणि गुणाः सत्त्वं रजस तमः तैलॊक्यं सेश्वरं सर्वम अहंकारे परतिष्ठितम ॥ 19 ॥

  20. यथेह नियतं कालॊ दर्शयत्य आर्तवान गुणान तद्वद भूतेष्व अहंकारं विद्याद भूतप्रवर्तकम ॥ 20 ॥

  21. संमॊहकं तमॊ विद्यात कृष्णम अज्ञानसंभवम परीतिदुःखनिबद्धांश च समस्तांस तरीन अथॊ गुणान सत्त्वस्य रजसश चैव तमसश च निबॊध तान ॥ 21 ॥

  22. परमॊहॊ हर्षजः परीतिर असंदेहॊ धृतिः समृतिः एतान सत्त्वगुणान विद्याद इमान रजस तामसान ॥ 22 ॥

  23. कामक्रॊधौ परमादश च लॊभमॊहौ भयं कलमः विषाद शॊकाव अरतिर मानदर्पाव अनार्यता ॥ 23 ॥

  24. दॊषाणाम एवमादीनां परीक्ष्य गुरुलाघवम विमृशेद आत्मसंस्थानाम एकैकम अनुसंततम ॥ 24 ॥

  25. [षिस्य] के दॊषा मनसा तयक्ताः के बुद्ध्या शिथिली कृताः के पुनः पुनर आयान्ति के मॊहाद अफला इव ॥ 25 ॥

  26. केषां बलाबलं बुद्ध्या हेतुभिर विमृशेद बुधः एतत सर्वं समाचक्ष्व यथा विद्याम अहं परभॊ ॥ 26 ॥

  27. [गुरु] दॊषैर मूलाद अवच्छिन्नैर विशुद्धात्मा विमुच्यते विनाशयति संभूतम अयस्मयमयॊ यथा तथा कृतात्मा सहजैर दॊषैर नश्यति राजसैः ॥ 27 ॥

  28. राजसं तामसं चैव शुद्धात्माकर्म संभवम तत सर्वं देहिनां बीजं सर्वम आत्मवतः समम ॥ 28 ॥

  29. तस्माद आत्मवता वर्ज्यं रजश च तम एव च रजस तमॊ भयां निर्मुक्तं सत्त्वं निर्मलताम इयात ॥ 29 ॥

  30. अथ वा मन्त्रवद बरूयुर मांसादानां यजुष कृतम हेतुः स एवानादाने शुद्धधर्मानुपालने ॥ 30 ॥

  31. रजसा धर्मयुक्तानि कार्याण्य अपि समाप्नुयात अर्थयुक्तानि चात्यर्थं कामान सर्वांश च सेवते ॥ 31 ॥

  32. तमसा लॊभयुक्तानि करॊधजानि च सेवते हिंसाविहाराभिरतस तन्द्री निद्रा समन्वितः ॥ 32 ॥

  33. सत्त्वस्थः सात्त्विकान भावाञ शुद्धान पश्यति संश्रितः स देही विमलः शरीमाञ शुद्धॊ विद्या समन्वितः ॥ 33 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 206

Previous: अध्याय 204