[भरद्वाज] पार्थिवं धातुम आश्रित्य शारीरॊ ऽगनिः कथं भवेत अवकाश विशेषेण कथं वर्तयते ऽनिलः ॥ 1 ॥
[भृगु] वायॊर गतिम अहं बरह्मन कीर्तयिष्यामि ते ऽनघ परानिनाम अनिलॊ देहान यथा चेष्टयते बली ॥ 2 ॥
शरितॊ मूर्धानम अग्निस तु शरीरं परिपालयन परानॊ मूर्धनि चाग्नौ च वर्तमानॊ विचेष्टते ॥ 3 ॥
सजन्तुः सर्वभूतात्मा पुरुषः स सनातनः मनॊ बुद्धिर अहंकारॊ भूतानि विषयाश च सः ॥ 4 ॥
एवं तव इह स सर्वत्र परानेन परिपाल्यते पृष्ठतश च समानेन सवां सवां गतिम उपाश्रितः ॥ 5 ॥
वस्ति मूलं गुदं चैव पावकं च समाश्रितः वहन मूत्रं पुरीसं चाप्य अपानः परिवर्तते ॥ 6 ॥
परयत्ने कर्मणि बले य एकस तरिषु वर्तते उदान इति तं पराहुर अध्यात्मविदुषॊ जनाः ॥ 7 ॥
संधिष्व अपि च सर्वेषु संनिविष्टस तथानिलः शरीरेषु मनुष्याणां वयान इत्य उपदिश्यते ॥ 8 ॥
धातुष्व अग्निस तु विततः समानेन समीरितः रसान धातूंश च दॊषांश च वर्तयन्न अवतिष्ठति ॥ 9 ॥
अपान पराणयॊर मध्ये पराणापान समाहितः समन्वितः सवधिष्ठानः सम्यक पचति पावकः ॥ 10 ॥
आस्यं हि पायु संयुक्तम अन्ते सयाद गुद संज्ञितम सरॊतस तस्मात परजायन्ते सर्वस्रॊतांसि देहिनाम ॥ 11 ॥
परानानां संनिपाताच च संनिपातः परजायते ऊष्मा चाग्निर इति जञेयॊ यॊ ऽननं पचति देहिनाम ॥ 12 ॥
अग्निवेगवहः परानॊ गुदान्ते परतिहन्यते स ऊर्ध्वम आगम्य पुनः समुत्क्षिपति पावकम ॥ 13 ॥
पक्वाशयस तव अधॊ नाभेर ऊर्ध्वम आमाशयः सथितः नाभिमध्ये शरीरस्य सर्वे परानाः समाहिताः ॥ 14 ॥
परसृता हृदयात सर्वे तिर्यग ऊर्धम अधस तथा वहन्त्य अन्नरसान्नाद्यॊ ऽदश पराण परचॊदिताः ॥ 15 ॥
एष मार्गॊ ऽथ यॊगानां येन गच्छन्ति तत पदम जितक्लमासना धीरा मूर्धन्य आत्मानम आदधुः ॥ 16 ॥
एवं सर्वेषु विहितः पराणापानेषु देहिनाम तस्मिन सथितॊ नित्यम अग्निः सथाल्याम इव समाहितः ॥ 17 ॥
शान्तिपर्व · Shanti Parva
अध्याय 178
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 179