[य] सवाध्यायकृतयत्नस्य बराह्मणस्य पितामह धर्मकामस्य धर्मात्मन किं नु शरेय इहॊच्यते ॥ 1 ॥
बहुधा धर्शने लॊके शरेयॊ यद इह मन्यसे अस्मिँल लॊके परे चैव तन मे बरूहि पितामह ॥ 2 ॥
महान अयं धर्मपथॊ बहुशाखश च भारत किं सविद एवेह धर्माणाम अनुष्ठेयतमं मतम ॥ 3 ॥
धर्मस्य महतॊ राजन बहुशाखस्य तत्त्वतः यन मूलं परमं तात तत सर्वं बरूह्य अतन्द्रितः ॥ 4 ॥
[भ] हन्त ते कथयिष्यामि येन शरेयः परपत्स्यसे पीत्वामृतम इव पराज्ञॊ जञानतृप्तॊ भविष्यसि ॥ 5 ॥
धर्मस्य विधयॊ नैके ते ते परॊक्ता महर्षिभिः सवं सवं विज्ञानम आश्रित्य दमस तेषां परायणम ॥ 6 ॥
दमं निःश्रेयसं पराहुर वृद्धा निश्चयदर्शिनः बराह्मणस्य विशेषेण दमॊ धर्मः सनातनः ॥ 7 ॥
नादान्तस्य करिया सिद्धिर यथावद उपलभ्यते दमॊ दानं तथा यज्ञान अधीतं चातिवर्तते ॥ 8 ॥
दमस तेजॊ वर्धयति पवित्रं च दमः परम विपाप्मा तेजसा युक्तः पुरुषॊ विन्दते महत ॥ 9 ॥
दमेन सदृशं धर्मं नान्यं लॊकेषु शुश्रुम दमॊ हि परमॊ लॊके परशस्तः सर्वधर्मिणाम ॥ 10 ॥
परेत्य चापि मनुष्येन्द्र परमं विन्दते सुखम दमेन हि समायुक्तॊ महान्तं धर्मम अश्नुते ॥ 11 ॥
सुखं दान्तः परस्वपिति सुखं च परतिबुध्यते सुखं पर्येति लॊकांश च मनश चास्य परसीदति ॥ 12 ॥
अदान्तः पुरुषः कलेशम अभीक्ष्णं परतिपद्यते अनर्थांश च बहून अन्यान परसृजत्य आत्मदॊषजान ॥ 13 ॥
आश्रमेषु चतुर्ष्व आहुर दमम एवॊत्तमं वरतम तस्य लिङ्गानि वक्ष्यामि येषां समुदयॊ दमः ॥ 14 ॥
कषमा धृतिर अहिंसा च समता सत्यम आर्जवम इन्द्रियावजयॊ दाक्ष्यं मार्दवं हरीर अचापलम ॥ 15 ॥
अकार्पण्यम असंरम्भः संतॊषः परियवादिता अविवित्सानसूया चाप्य एषां समुदयॊ दमः ॥ 16 ॥
गुरु पूजा च कौरव्य दया भूतेष्व अपैशुनम जनवादॊ ऽमृषा वादः सतुतिनिन्दा विवर्जनम ॥ 17 ॥
कामः करॊधश च लॊभश च दर्पः सतम्भॊ विकत्थनम मॊह ईर्ष्यावमानश चेत्य एतद दान्तॊ न सेवते ॥ 18 ॥
अनिन्दितॊ हय अकामात्माथाल्पेच्छॊ ऽथानसूयकः समुद्रकल्पः स नरॊ न कदा चन पूर्यते ॥ 19 ॥
अहं तवयि मम तवं च मयि ते तेषु चाप्य अहम पूर्वसंबन्धिसंयॊगान नैतद दान्तॊ निषेवते ॥ 20 ॥
सर्वा गराम्यास तथारण्या याश च लॊके परवृत्तयः निन्दां चैव परशंसां च यॊ नाश्रयति मुच्यते ॥ 21 ॥
मैत्रॊ ऽथ शीलसंपन्नः सुसहाय परश च यः मुक्तश च विविधैः सङ्गैस तस्य परेत्य महत फलम ॥ 22 ॥
सुवृत्तः शीलसंपन्नः परसन्नात्मात्मविद बुधः पराप्येह लॊके सत्कारं सुगतिं परतिपद्यते ॥ 23 ॥
कर्म यच छुभम एवेह सद्भिर आचरितं च यत तद एव जञानयुक्तस्य मुनेर धर्मॊ न हीयते ॥ 24 ॥
निष्क्रम्य वनम आस्थाय जञानयुक्तॊ जितेन्द्रियः कालाकाङ्क्षी चरन्न एवं बरह्मभूयाय कल्पते ॥ 25 ॥
अभयं यस्य भूतेभ्यॊ भूतानाम अभयं यतः तस्य देहाद विमुक्तस्य भयं नास्ति कुतश चन ॥ 26 ॥
अवाचिनॊति कर्माणि न च संप्रचिनॊति ह समः सर्वेषु भूतेषु मैत्रायण गतिश चरेत ॥ 27 ॥
शकुनीनाम इवाकाशे जले वारि चरस्य वा यथागतिर न दृश्येत तथा तस्य न संशयः ॥ 28 ॥
गृहान उत्सृज्य यॊ राजन मॊक्षम एवाभिपद्यते लॊकास तेजॊमयास तस्य कल्पन्ते शाश्वतीः समाः ॥ 29 ॥
संन्यस्य सर्वकर्माणि संन्यस्य विधिवत तपः संन्यस्य विविधा विद्याः सर्वं संन्यस्य चैव ह ॥ 30 ॥
कामेषु चाप्य अनावृत्तः परसन्नात्मात्मविच छुचिः पराप्येह लॊके सत्कारं सवर्गं समभिपद्यते ॥ 31 ॥
यच च पैतामहं सथानं बरह्मराशि समुद्भवम गुहायां पिहितं नित्यं तद दमेनाभिपद्यते ॥ 32 ॥
जञानारामस्य बुद्धस्य सर्वभूताविरॊधिनः नावृत्ति भयम अस्तीह परलॊके भयं कुतः ॥ 33 ॥
एक एव दमे दॊषॊ दवितीयॊ नॊपपद्यते यद एनं कषमया युक्तम अशक्तं मन्यते जनः ॥ 34 ॥
एतस्य तु महाप्राज्ञ दॊषस्य सुमहान गुणः कषमायां विपुला लॊकाः सुलभा हि सहिष्णुना ॥ 35 ॥
दान्तस्य किम अरण्येन तथादान्तस्य भारत यत्रैव हि वसेद दान्तस तद अरण्यं स आश्रमः ॥ 36 ॥
[व] एतद भीष्मस्य वचनं शरुत्वा राजा युधिष्ठिरः अमृतेनेव संतृप्तः परहृष्टः समपद्यत ॥ 37 ॥
पुनश च परिपप्रच्छ भीष्मं धर्मभृतां वरम तपः परति स चॊवाच तस्मै सर्वं कुरूद्वह ॥ 38 ॥
शान्तिपर्व · Shanti Parva
अध्याय 154
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 155