[य] शीलं परधानं पुरुषे कथितं ते पितामह कथम आशा समुत्पन्ना या च सा तद वदस्व मे ॥ 1 ॥
संशयॊ मे महान एष समुत्पन्नः पितामह छेत्ता च तस्य नान्यॊ ऽसति तवत्तः परपुरंजय ॥ 2 ॥
पितामहाशा महती ममासीद धि सुयॊधने पराप्ते युद्धे तु यद युक्तं तत कर्तायम इति परभॊ ॥ 3 ॥
सर्वस्याशा सुमहती पुरुषस्यॊपजायते तस्यां विहन्यमानायां दुःखॊ मृत्युर असंशयम ॥ 4 ॥
सॊ ऽहं हताशॊ दुर्बुद्धिः कृतस तेन दुरात्मना धार्तराष्ट्रेण राजेन्द्र पश्य मन्दात्मतां मम ॥ 5 ॥
आशां महत्तरां मन्ये पर्वताद अपि स दरुमात आकाशाद अपि वा राजन्न अप्रमेयैव वा पुनः ॥ 6 ॥
एषा चैव कुरुश्रेष्ठ दुर्विचिन्त्या सुदुर्लभा दुर्लभत्वाच च पश्यामि किम अन्यद दुर्लभं ततः ॥ 7 ॥
[भ] अत्र ते वर्तयिष्यामि युधिष्ठिर निबॊध तत इतिहासं सुमित्रस्य निर्वृत्तम ऋषभस्य च ॥ 8 ॥
सुमित्रॊ नाम राजर्षिर हैहयॊ मृगयां गतः ससार स मृगं विद्ध्वा बाणेन नतपर्वणा ॥ 9 ॥
स मृगॊ बाणम आदाय ययाव अमितविक्रमः स च राजा बली तूर्णं ससार मृगम अन्तिकात ॥ 10 ॥
ततॊ निम्नं सथलं चैव स मृगॊ ऽदरवद आशुगः मुहूर्तम एव राजेन्द्र समेन स पथागमत ॥ 11 ॥
ततः स राजा तारुण्याद औरसेन बलेन च ससार बाणासनभृत सखड्गॊ हंसवत तदा ॥ 12 ॥
तीर्त्वा नदान नदींश चैव पल्वलानि वनानि च अतिक्रम्याभ्यतिक्रम्य ससारैव वनेचरन ॥ 13 ॥
स तु कामान मृगॊ राजन्न आसाद्यासाद्य तं नृपम पुनर अभ्येति जवनॊ जवेन महता ततः ॥ 14 ॥
स तस्य बाणैर बहुभिः समभ्यस्तॊ वनेचरः परक्रीडन्न इव राजेन्द्र पुनर अभ्येति चान्तिकम ॥ 15 ॥
पुनश च जवम आस्थाय जवनॊ मृगयूथपः अतीत्यातीत्य राजेन्द्र पुनर अभ्येति चान्तिकम ॥ 16 ॥
तस्य मर्मच छिदं घॊरं सुमित्रॊ ऽमित्रकर्शनः समादाय शरश्रेष्ठं कार्मुकान निरवासृजत ॥ 17 ॥
ततॊ गव्यूति मात्रेण मृगयूथप यूथपः तस्य बान पथं तयक्त्वा तस्थिवान परहसन्न इव ॥ 18 ॥
तस्मिन निपतिते बाणे भूमौ परजलिते ततः परविवेश महारण्यं मृगॊ राजाप्य अथाद्रवत ॥ 19 ॥
परविश्य तु महारण्यं तापसानाम अथाश्रमम आससाद ततॊ राजा शरान्तश चॊपाविशत पुनः ॥ 20 ॥
तं कार्मुकधरं दृष्ट्वा शरमार्तं कषुधितं तदा समेत्य ऋषयस तस्मिन पूजां चक्रुर यथाविधि ॥ 21 ॥
ऋषयॊ राजशार्दूलम अपृच्छन सवं परयॊजनम केन भद्र मुखार्थेन संप्राप्तॊ ऽसि तपॊवनम ॥ 22 ॥
पदातिर बद्धनिस्त्रिंशॊ धन्वी बाणी नरेश्वर एतद इच्छाम विज्ञातुं कुतः पराप्तॊ ऽसि मानद कस्मिन कुले हि जातस तवं किंनामासि बरवीहि नः ॥ 23 ॥
ततः स राजा सर्वेभ्यॊ दविजेभ्यः पुरुषर्षभ आचख्यौ तद यथान्यायं परिचर्यां च भारत ॥ 24 ॥
हैहयानां कुले जातः सुमित्रॊ मित्रनन्दनः चरामि मृगयूथानि निघ्नन बाणैः सहस्रशः बलेन महता गुप्तः सामात्यः सावरॊधनः ॥ 25 ॥
मृगस तु विद्धॊ बाणेन मया सरति शल्यवान तं दरवन्तम अनु पराप्तॊ वनम एतद यदृच्छया भवत सकाशे नष्टश्रीर हताशः शरमकर्शितः ॥ 26 ॥
किं नु दुःखम अतॊ ऽनयद वै यद अहं शरमकर्शितः भवताम आश्रमं पराप्तॊ हताशॊ नष्टलक्षणः ॥ 27 ॥
न राज्यलक्षणत्यागॊ न पुरस्य तपॊधनाः दुःखं करॊति तत तीव्रं यथाशा विहता मम ॥ 28 ॥
हिमवान वा महाशैलः समुद्रॊ वा महॊदधिः महत्त्वान नान्वपद्येतां रॊदस्यॊर अन्तरं यथा आशायास तपसि शरेष्ठास तथा नान्तम अहं गतः ॥ 29 ॥
भवतां विदितं सर्वं सर्वज्ञा हि तपॊधनाः भवन्तः सुमहाभागास तस्मात परक्ष्यामि संशयम ॥ 30 ॥
आशावान पुरुषॊ यः सयाद अन्तरिक्षम अथापि वा किं नु जयायस्तरं लॊके महत्त्वात परतिभाति वः एतद इच्छामि तत्त्वेन शरॊतुं किम इह दुर्लभम ॥ 31 ॥
यदि गुह्यं तपॊनित्या न वॊ बरूतेह माचिरम न हि गुह्यम अतः शरॊतुम इच्छामि दविजपुंगवाः ॥ 32 ॥
भवत तपॊ विघातॊ वा येन सयाद विरमे ततः यदि वास्ति कथा यॊगॊ यॊ ऽयं परश्नॊ मयेरितः ॥ 33 ॥
एतत कारणसामग्र्यं शरॊतुम इच्छामि तत्त्वतः भवन्तॊ हि तपॊनित्या बरूयुर एतत समाहिताः ॥ 34 ॥
शान्तिपर्व · Shanti Parva
अध्याय 125
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 126