[य] बराह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परंतप धर्मॊ वृत्तं च वृत्तिश च वृत्त्युपायफलानि च ॥ 1 ॥
राज्ञां वृत्तं च कॊशश च कॊशसंजननं महत अमात्यगुणवृद्धिश च परकृतीनां च वर्धनम ॥ 2 ॥
षाड्गुण्य गुणकल्पश च सेना नीतिस तथैव च दुष्टस्य च परिज्ञानम अदुष्टस्य च लक्षणम ॥ 3 ॥
समहीनाधिकानां च यथावल लक्षणॊच्चयः मध्यमस्य च तुष्ट्यर्थं यथा सथेयं विवर्धता ॥ 4 ॥
कषीणसंग्रह वृत्तिश च यथावत संप्रकीर्तिता लभुनादेश रूपेण गरन्थ यॊगेन भारत ॥ 5 ॥
विजिगीषॊस तथा वृत्तम उक्तं चैव तथैव ते गणानां वृत्तिम इच्छामि शरॊतुं मतिमतां वर ॥ 6 ॥
यथा गणाः परवर्धन्ते न भिद्यन्ते च भारत अरीन हि विजिगीषन्ते सुहृदः पराप्नुवन्ति च ॥ 7 ॥
भेदमूलॊ विनाशॊ हि गणानाम उपलभ्यते मन्त्रसंवरणं दुःखं बहूनाम इति मे मतिः ॥ 8 ॥
एतद इच्छाम्य अहं शरॊतुं निखिलेन परंतप यथा च ते न भिद्येरंस तच च मे बरूहि पार्थिव ॥ 9 ॥
[भ] गणानां च कुलानां च राज्ञां च भरतर्षभ वैरसंदीपनाव एतौ लॊभामर्षौ जनाधिप ॥ 10 ॥
लॊभम एकॊ हि वृणुते ततॊ ऽमर्षम अनन्तरम तौ कषयव्यय संयुक्ताव अन्यॊन्यजनिताश्रयौ ॥ 11 ॥
चारमन्त्रबलादानैः सामदानविभेदनैः कषयव्यय भयॊपायैः कर्शयन्तीतरेतरम ॥ 12 ॥
तत्र दानेन भिद्यन्ते गणाः संघातवृत्तयः भिन्ना विमनसः सर्वे गच्छन्त्य अरिवशं भयात ॥ 13 ॥
भेदाद गणा विनश्यन्ति भिन्नाः सूपजपाः परैः तस्मात संघातयॊगेषु परयतेरन गणाः सदा ॥ 14 ॥
अर्था हय एवाधिगम्यन्ते संघातबलपौरुषात बाह्याश च मैत्रीं कुर्वन्ति तेषु संघातवृत्तिषु ॥ 15 ॥
जञानवृद्धान परशंसन्तः शुश्रूषन्तः परस्परम विनिवृत्ताभिसंधानाः सुखम एधन्ति सर्वशः ॥ 16 ॥
धर्मिष्ठान वयवहारांश च सथापयन्तश च शास्त्रतः यथावत संप्रवर्तन्तॊ विवर्धन्ते गणॊत्तमाः ॥ 17 ॥
पुत्रान भरातॄन निगृह्णन्तॊ विनये च सदा रताः विनीतांश च परगृह्णन्तॊ विवर्धन्ते गणॊत्तमाः ॥ 18 ॥
चारमन्त्रविधानेषु कॊशसंनिचयेषु च नित्ययुक्ता महाबाहॊ वर्धन्ते सर्वतॊ गणाः ॥ 19 ॥
पराज्ञाञ शूरान महेष्वासान कर्मसु सथिरपौरुषान मानयन्तः सदा युक्ता विवर्धन्ते गणा नृप ॥ 20 ॥
दरव्यवन्तश च शूराश च शस्त्रज्ञाः शास्त्रपारगाः कृच्छ्रास्व आपत्सु संमूढान गणान उत्तारयन्ति ते ॥ 21 ॥
करॊधॊ भेदॊ भयॊ दण्डः कर्शनं निग्रहॊ वधः नयन्त्य अरिवशं सद्यॊ गणान भरतसत्तम ॥ 22 ॥
तस्मान मानयितव्यास ते गणमुख्याः परधानतः लॊकयात्रा समायत्ता भूयसी तेषु पार्थिव ॥ 23 ॥
मन्त्रगुप्तिः परधानेषु चारश चामित्रकर्शन न गणाः कृत्स्नशॊ मन्त्रं शरॊतुम अर्हन्ति भारत ॥ 24 ॥
गणमुख्यैस तु संभूय कार्यं गणहितं मिथः पृथग गणस्य भिन्नस्य विमतस्य ततॊ ऽनयथा अर्थाः परत्यवसीदन्ति तथानर्था भवन्ति च ॥ 25 ॥
तेषाम अन्यॊन्यभिन्नानां सवशक्तिम अनुतिष्ठताम निग्रहः पण्डितैः कार्यः कषिप्रम एव परधानतः ॥ 26 ॥
कुलेषु कलहा जाताः कुलवृद्धैर उपेक्षिताः गॊत्रस्य राजन कुर्वन्ति गणसंभेद कारिकाम ॥ 27 ॥
आभ्यन्तरं भयं रक्ष्यं सुरक्ष्यं बाह्यतॊ भयम अभ्यन्तराद भयं जातं सद्यॊ मूलं निकृन्तति ॥ 28 ॥
अकस्मात करॊधलॊभाद वा मॊहाद वापि सवभावजात अन्यॊन्यं नाभिभाषन्ते तत्पराभव लक्षणम ॥ 29 ॥
जात्या च सदृशाः सर्वे कुलेन सदृशास तथा न तु शौर्येण बुद्ध्या वा रूपद्रव्येण वा पुनः ॥ 30 ॥
भेदाच चैव परमादाच च नाम्यन्ते रिपुभिर गणाः तस्मात संघातम एवाहुर गणानां शरणं महत ॥ 31 ॥
शान्तिपर्व · Shanti Parva
अध्याय 108
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 109