धर्मDharmic Data

आदिपर्व · Adi Parva

अध्याय 90

  1. [ज] शरुतस तवत्तॊ मया विप्र पूर्वेषां संभवॊ महान उदाराश चापि वंशे ऽसमिन राजानॊ मे परिश्रुताः ॥ 1 ॥

  2. किं तु लघ्व अर्थसंयुक्तं परियाख्यानं न माम अति परीणात्य अतॊ भवान भूयॊ विस्तरेण बरवीतु मे ॥ 2 ॥

  3. एताम एव कथां दिव्याम आप्रजा पतितॊ मनॊः तेषाम आजननं पुण्यं कस्य न परीतिम आवहेत ॥ 3 ॥

  4. सद धर्मगुणमाहात्म्यैर अभिवर्धितम उत्तमम विष्टभ्य लॊकांस तरीन एषां यशः सफीतम अवस्थितम ॥ 4 ॥

  5. गुणप्रभाव वीर्यौजः सत्त्वॊत्साहवताम अहम न तृप्यामि कथां शृण्वन्न अमृतास्वाद संमिताम ॥ 5 ॥

  6. [व] शृणु राजन पुरा सम्यङ मया दवैपायनाच छरुतम परॊच्यमानम इदं कृत्स्नं सववंशजननं शुभम ॥ 6 ॥

  7. दक्षस्यादितिः अदितेर विवस्वान विवस्वतॊ मनुः मनॊर इला इलायाः पुरूरवाः पुरूरवस आयुः आयुषॊ नहुषः नहुषस्य ययातिः ॥ 7 ॥

  8. ययातेर दवे भार्ये बभूवतुः उशनसॊ दुहिता देव यानी वृषपर्वणश च दुहिता शर्मिष्ठा नाम अत्रानुवंशॊ भवति ॥ 8 ॥

  9. यदुं च तुर्वसुं चैव देव यानी वयजायत दरुह्युं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ॥ 9 ॥

  10. तत्र यदॊर यादवाः पूरॊः पौरवाः ॥ 10 ॥

  11. पूरॊर भार्या कौसल्या नाम तस्याम अस्य जज्ञे जनमेजयॊ नाम यस तरीन अश्वमेधान आजहार विश्वजिता चेष्ट्वा वनं परविवेश ॥ 11 ॥

  12. जनमेजयः खल्व अनन्तां नामॊपयेमे माधवीम तस्याम अस्य जज्ञे पराचिन्वान यः पराचीं दिशं जिगाय यावत सूर्यॊदयात ततस तस्य पराचिन्वत्वम ॥ 12 ॥

  13. पराचिन्वान खल्व अश्मकीम उपयेमे तस्याम अस्य जज्ञे संयातिः ॥ 13 ॥

  14. संयातिः खलु दृषद्वतॊ दुहितरं वराङ्गीं नामॊपयेमे तस्याम अस्य जज्ञे अहं पातिः ॥ 14 ॥

  15. अहं पातिस तु खलु कृतवीर्यदुहितरम उपयेमे भानुमतीं नाम तस्याम अस्य जज्ञे सार्वभौमः ॥ 15 ॥

  16. सार्वभौमः खलु जित्वाजहार कैकेयीं सुनन्दां नाम तस्याम अस्य जज्ञे जयत्सेनः ॥ 16 ॥

  17. जयत्सेनः खलु वैदर्भीम उपयेमे सुषुवां नाम तस्याम अस्य जज्ञे अराचीनः ॥ 17 ॥

  18. अराचीनॊ ऽपि वैदर्भीम एवापराम उपयेमे मर्यादां नाम तस्याम अस्य जज्ञे महाभौमः ॥ 18 ॥

  19. महाभौमः खलु परासेनजितीम उपयेमे सुयज्ञां नाम तस्याम अस्य जज्ञे अयुत नायी यः पुरुषमेधानाम अयुतम आनयत तद अस्यायुत नायित्वम ॥ 19 ॥

  20. अयुतनायी खलु पृथुश्रवसॊ दुहितरम उपयेमे भासां नाम तस्याम अस्य जज्ञे अक्रॊधनः ॥ 20 ॥

  21. अक्रॊधनः खलु कालिनीं करण्डुं नामॊपयेमे तस्याम अस्य जज्ञे देवातिथिः ॥ 21 ॥

  22. देवातिथिः खलु वैदेहीम उपयेमे मर्यादां नाम तस्याम अस्य जज्ञे ऋचः ॥ 22 ॥

  23. ऋचः खल्व आङ्गेयीम उपयेमे सुदेवां नाम तस्यां पुत्रम अजनयद ऋक्षम ॥ 23 ॥

  24. ऋक्षः खलु तक्षक दुहितरम उपयेमे जवालां नाम तस्यां पुत्रं मतिनारं नामॊत्पादयाम आस ॥ 24 ॥

  25. मतिनारः खलु सरस्वत्यां दवादश वार्षिकं सत्रम आजहार ॥ 25 ॥

  26. निवृत्ते च सत्रे सरस्वत्य अभिगम्य तं भर्तारं वरयाम आस तस्यां पुत्रम अजनयत तंसुं नाम ॥ 26 ॥

  27. अत्रानुवंशॊ भवति ॥ 27 ॥

  28. तंसुं सरस्वती पुत्रं मतिनाराद अजीजनत इलिनं जनयाम आस कालिन्द्यां तंसुर आत्मजम ॥ 28 ॥

  29. इलिनस तु रथंतर्यां दुःषन्ताद्यान पञ्च पुत्रान अजनयत ॥ 29 ॥

  30. दुःषन्तः खलु विश्वामित्र दुहितरं शकुन्तलां नामॊपयेमे तस्याम अस्य जज्ञे भरतः तत्र शलॊकौ भवतः ॥ 30 ॥

  31. माता भस्त्रा पितुः पुत्रॊ येन जातः स एव सः भरस्व पुत्रं दुःषन्त मावमंस्थाः शकुन्तलाम ॥ 31 ॥

  32. रेतॊ धाः पुत्र उन्नयति नरदेव यमक्षयात तवं चास्य धाता गर्भस्य सत्याम आह शकुन्तला ॥ 32 ॥

  33. ततॊ ऽसय भरतत्वम ॥ 33 ॥

  34. भरतः खलु काशेयीम उपयेमे सार्वसेनीं सुनन्दां नाम तस्याम अस्य जज्ञे भुमन्युः ॥ 34 ॥

  35. भुमन्युः खलु दाशार्हीम उपयेमे जयां नाम तस्याम अस्य जज्ञे सुहॊत्रः ॥ 35 ॥

  36. सुहॊत्रः खल्व इक्ष्वाकुकन्याम उपयेमे सुवर्णां नाम तस्याम अस्य जज्ञे हस्ती य इदं हास्तिनपुरं मापयाम आस एतद अस्य हास्तिनपुरत्वम ॥ 36 ॥

  37. हस्ती खलु तरैगर्तीम उपयेमे यशॊधरां नाम तस्याम अस्य जज्ञे विकुण्ठनः ॥ 37 ॥

  38. विकुण्ठनः खलु दाशार्हीम उपयेमे सुदेवां नाम तस्याम अस्य जज्ञे ऽजमीढः ॥ 38 ॥

  39. अजमीढस्य चतुर्विंशं पुत्रशतं बभूव कैकेय्यां नागायां गान्धर्यां विमलायाम ऋक्षायां चेति पृथक्पृथग वंशकरा नृपतयः तत्र वंशकरः संवरणः ॥ 39 ॥

  40. संवरणः खलु वैवस्वतीं तपतीं नामॊपयेमे तस्याम अस्य जज्ञे कुरुः ॥ 40 ॥

  41. कुरुः खलु दाशार्हीम उपयेमे शुभाङ्गीं नाम तस्याम अस्य जज्ञे विडूरथः ॥ 41 ॥

  42. विडूरथस तु मागधीम उपयेमे संप्रियां नाम तस्याम अस्य जज्ञे ऽरुग्वान नाम ॥ 42 ॥

  43. अरुग्वान खलु मागधीम उपयेमे ऽमृतां नाम तस्याम अस्य जज्ञे परिक्षित ॥ 43 ॥

  44. परिक्षित खलु बाहुदाम उपयेमे सुयशां नाम तस्याम अस्य जज्ञे भीमसेनः ॥ 44 ॥

  45. भीमसेनः खलु कैकेयीम उपयेमे सुकुमारीं नाम तस्याम अस्य जज्ञे पर्यश्रवाः यम आहुः परतीपं नाम ॥ 45 ॥

  46. परतीपः खलु शैब्याम उपयेमे सुनन्द्दां नाम तस्यां पुत्रान उत्पादयाम आस देवापिं शंतनुं बाह्लीकं चेति ॥ 46 ॥

  47. देवापिः खलु बाल एवारण्यं परविवेश शंतनुस तु महीपालॊ ऽभवत अत्रानुवंशॊ भवति ॥ 47 ॥

  48. यं यं कराभ्यां सपृशति जीर्णं स सुखम अश्नुते पुनर युवा च भवति तस्मात तं शंतनुं विदुः ॥ 48 ॥

  49. तद अस्य शंतनुत्वम ॥ 49 ॥

  50. शंतनुः खलु गनां भागीरथीम उपयेमे तस्याम अस्य जज्ञे देवव्रतः यम आहुर भीष्म इति ॥ 50 ॥

  51. भीष्मः खलु पितुः परियचिकीर्षया सत्यवतीम उदवहन मातरम याम आहुर गन्धकालीति ॥ 51 ॥

  52. तस्यां कानीनॊ गर्भः पराशराद दवैपायनः तस्याम एव शंतनॊर दवौ पुत्रॊ बभूवतुः चित्राङ्गदॊ विचित्रवीर्यश च ॥ 52 ॥

  53. तयॊर अप्राप्तयौवन एव चित्राङ्गदॊ गन्धर्वेण हतः विचित्रवीर्यस तु राजा समभवत ॥ 53 ॥

  54. विचित्रवीर्यः खलु कौसल्यात्मजे ऽमबिकाम्बालिके काशिराज दुहितराव उपयेमे ॥ 54 ॥

  55. विचित्रवीर्यस तव अनपत्य एव विदेहत्वं पराप्तः ॥ 55 ॥

  56. ततः सत्यवती चिन्तयाम आस दौःषन्तॊ वंश उच्छिद्यते इति ॥ 56 ॥

  57. सा दवैपायनम ऋषिं चिन्तयाम आस ॥ 57 ॥

  58. स तस्याः पुरतः सथितः किं करवाणीति ॥ 58 ॥

  59. सा तम उवाच भराता तवानपत्य एव सवर्यातॊ विचित्रवीर्यः साध्व अपत्यं तस्यॊत्पादयेति ॥ 59 ॥

  60. स परम इत्य उक्त्वा तरीन पुत्रान उत्पादयाम आस धृतराष्ट्रं पाण्डुं विदुरं चेति ॥ 60 ॥

  61. तत्र धृतराष्ट्रस्य राज्ञः पुत्रशतं बभूव गान्धार्यां वरदानाद दवैपायनस्य ॥ 61 ॥

  62. तेषां धृतराष्ट्रस्य पुत्राणां चत्वारः परधाना बभूवुर दुर्यॊधनॊ दुःशासनॊ विकर्णश चित्रसेनेति ॥ 62 ॥

  63. पाण्डॊस तु दवे भार्ये बभूवतुः कुन्ती माद्री चेत्य उभे सत्रीरत्ने ॥ 63 ॥

  64. अथ पाण्डुर मृगयां चरन मैथुन गतम ऋषिम अपश्यन मृग्यां वर्तमानम तथैवाप्लुत मनासादित कामरसम अतृप्तं बाणेनाभिजघान ॥ 64 ॥

  65. स बाणविद्धॊवाच पाण्डुम चरता धर्मम इयं येन तवयाभिज्ञेन कामरसस्याहम अनवाप्तकामरसॊ ऽभिहतस तस्मात तवम अप्य एताम अवस्थाम आसाद्यानवाप्त कामरसः पञ्चत्वम आप्स्यसि कषिप्रम एवेति ॥ 65 ॥

  66. स विवर्णरूपः पाण्डुः शापं परिहरमाणॊ नॊपासर्पत भार्ये ॥ 66 ॥

  67. वाक्यं चॊवाच सवचापल्याद इदं पराप्तवान अहम शृणॊमि च नानपत्यस्य लॊका सन्तीति ॥ 67 ॥

  68. सा तवं मदर्थे पुत्रान उत्पादयेति कुन्तीम उवाच ॥ 68 ॥

  69. सा तत्र पुत्रान उत्पादयाम आस धर्माद युधिष्ठिरं मारुताद भीमसेनं शक्राद अर्जुनम इति ॥ 69 ॥

  70. स तां हृष्टरूपः पाण्डुर उवाच इयं ते सपत्न्यनपत्या साध्व अस्याम अपत्यम उत्पाद्यताम इति ॥ 70 ॥

  71. सैवम अस्त्व इत्य उक्तः कुन्त्या ॥ 71 ॥

  72. ततॊ माद्र्याम अश्विभ्यां नकुल सहदेवाव उत्पादितौ ॥ 72 ॥

  73. माद्रीं खल्व अलंकृतां दृष्ट्वा पाण्डुर भावं चक्रे ॥ 73 ॥

  74. स तां सपृष्ट्वैव विदेहत्वं पराप्तः ॥ 74 ॥

  75. तत्रैनं चितास्थं माद्री समन्वारुरॊह ॥ 75 ॥

  76. उवाच कुन्तीम यमयॊर आर्ययाप्रमत्तया भवितव्यम इति ॥ 76 ॥

  77. ततस ते पञ्च पाण्डवाः कुन्त्या सहिता हास्तिनपुरम आनीय तापसैर भीष्मस्य विदुरस्य च निवेदिताः ॥ 77 ॥

  78. तत्रापि जतु गृहे दग्धुं समारब्धा न शकिता विदुर मन्त्रितेन ॥ 78 ॥

  79. ततश च हिडिम्बम अन्तरा हत्वैक चक्रां गताः ॥ 79 ॥

  80. तस्याम अप्य एकचक्रायां बकं नाम राक्षसं हत्वा पाञ्चाल नगरम अभिगताः ॥ 80 ॥

  81. तस्माद दरौपदीं भार्याम अविन्दन सवविषयं चाजग्मुः कुशलिनः ॥ 81 ॥

  82. पुत्रांश चॊत्पादयाम आसुः परतिविन्ध्यं युधिष्ठिरः सुत सॊमं वृकॊदरः शरुतकीर्तिम अर्जुनः शतानीकं नकुलः शरुतकर्माणं सहदेवेति ॥ 82 ॥

  83. युधिष्ठिरस तु गॊवासनस्य शैब्यस्य देविकां नाम कन्यां सवयंवरे लेभे तस्यां पुत्रं जनयाम आस यौधेयं नाम ॥ 83 ॥

  84. भीमसेनॊ ऽपि काश्यां बलधरां नामॊपयेमे वीर्यशुल्काम तस्यां पुत्रं सर्वगं नामॊत्पादयाम आस ॥ 84 ॥

  85. अर्जुनः खलु दवारवतीं गत्वा भगिनीं वासुदेवस्य सुभद्रां नाम भार्याम उदवहत तस्यां पुत्रम अभिमन्युं नाम जनयाम आस ॥ 85 ॥

  86. नकुलस तु चैद्यां करेणुवतीं नाम भार्याम उदवहत तस्यां पुत्रं निरमित्रं नामाजनयत ॥ 86 ॥

  87. सहदेवॊ ऽपि माद्रीम एव सवयंवरे विजयां नामॊपयेमे तस्यां पुत्रम अजनयत सुहॊत्रं नाम ॥ 87 ॥

  88. भीमसेनस तु पूर्वम एव हिडिम्बायां राक्षस्यां घटॊत्कचं नाम पुत्रं जनयाम आस ॥ 88 ॥

  89. इत्य एत एकादश पाण्डवानां पुत्राः ॥ 89 ॥

  90. विराटस्य दुहितरम उत्तरां नामाभिमन्युर उपयेमे तस्याम अस्य परासुर गर्भॊ ऽजायत ॥ 90 ॥

  91. तम उत्सङ्गेन परतिजग्राह पृथा नियॊगात पुरुषॊत्तमस्य वासुदेवस्य षाण्मासिकं गर्भम अहम एनं जीवयिष्यामीति ॥ 91 ॥

  92. संजीवयित्वा चैनम उवाच परिक्षीणे कुले जातॊ भवत्व अयं परिक्षिन नामेति ॥ 92 ॥

  93. परिक्षित तु खलु माद्रवतीं नामॊपयेमे तस्याम अस्य जनमेजयः ॥ 93 ॥

  94. जनमेजयात तु वपुष्टमायां दवौ पुत्रौ शतानीकः शङ्कुश च ॥ 94 ॥

  95. शतानीकस तु खलु वैदेहीम उपयेमे तस्याम अस्य जज्ञे पुत्रॊ ऽशवमेध दत्तः ॥ 95 ॥

  96. इत्य एष पूरॊर वंशस तु पाण्डवानां च कीर्तितः पूरॊर वंशम इमं शरुत्वा सर्वपापैः परमुच्यते ॥ 96 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 91

Previous: अध्याय 89