धर्मDharmic Data

आदिपर्व · Adi Parva

अध्याय 60

  1. [व] बरह्मणॊ मानसाः पुत्रा विदिताः षण महर्षयः एकादश सुताः सथाणॊः खयाताः परममानसाः ॥ 1 ॥

  2. मृगव्याधश च शर्वश च निरृतिश च महायशाः अजैक पाद अहिर बुध्न्यः पिनाकी च परंतपः ॥ 2 ॥

  3. दहनॊ ऽथेश्वरश चैव कपाली च महाद्युतिः सथाणुर भवश च भगवान रुदा एकादश समृताः ॥ 3 ॥

  4. मरीचिर अङ्गिरा अत्रिः पुलस्त्यः पुजहः करतुः षड एते बरह्मणः पुत्रा वीर्यवन्तॊ महर्षयः ॥ 4 ॥

  5. तरयस तव अङ्गिरसः पुत्रा लॊके सर्वत्र विश्रुताः बृहस्पतिर उतथ्यश च संवर्तश च धृतव्रताः ॥ 5 ॥

  6. अत्रेस तु बहवः पुत्राः शरूयन्ते मनुजाधिप सर्वे वेदविदः सिद्धाः शान्तात्मानॊ महर्षयः ॥ 6 ॥

  7. रक्षसास तु पुलस्त्यस्य वानराः किंनरास तथा पुलहस्य मृगाः सिंहा वयाघ्राः किंपुरुषास तथा ॥ 7 ॥

  8. करतॊः करतुसमाः पुत्राः पतंगसहचारिणः विश्रुतास तरिषु लॊकेषु सत्यव्रतपरायणाः ॥ 8 ॥

  9. दक्षस तव अजायताङ्गुष्ठाद दक्षिणाद भगवान ऋषिः बरह्मणः पृथिवीपाल पुत्रः पुत्रवतां वरः ॥ 9 ॥

  10. वामाद अजायताङ्गुष्ठाद भार्या तस्य महात्मनः तस्यां पञ्चाशतं कन्याः स एवाजनयन मुनिः ॥ 10 ॥

  11. ताः सर्वास तव अनवद्याङ्ग्यः कन्याः कमललॊचनाः पुत्रिकाः सथापयाम आस नष्टपुत्रः परजापतिः ॥ 11 ॥

  12. ददौ स दश धर्माय सप्त विंशतिम इन्दवे दिव्येन विधिना राजन कश्यपाय तरयॊदश ॥ 12 ॥

  13. नामतॊ धर्मपत्न्यस ताः कीर्त्यमाना निबॊध मे कीर्तिर लक्ष्मीर धृतिर मेधा पुष्टिः शरद्धा करिया तथा ॥ 13 ॥

  14. बुद्धिर लज्जा मतिश चैव पत्न्यॊ धर्मस्य ता दश दवाराण्य एतानि धर्मस्य विहितानि सवयं भुवा ॥ 14 ॥

  15. सप्त विंशतिसॊमस्य पत्न्यॊ लॊके परिश्रुताः कालस्य नयने युक्ताः सॊमपत्न्यः शुभव्रताः सर्वा नक्षत्रयॊगिन्यॊ लॊकयात्रा विधौ सथिताः ॥ 15 ॥

  16. पितामहॊ मुनिर देवस तस्य पुत्रः परजापतिः तस्याष्टौ वसवः पुत्रास तेषां वक्ष्यामि विस्तरम ॥ 16 ॥

  17. धरॊ धरुवश च सॊमश च अहश चैवानिलॊ ऽनलः परत्यूषश च परभासश च वसवॊ ऽषटाव इति समृताः ॥ 17 ॥

  18. धूम्रायाश च धरः पुत्रॊ बरह्म विद्यॊ धरुवस तथा चन्द्रमास तु मनस्विन्याः शवसायाः शवसनस तथा ॥ 18 ॥

  19. रतायाश चाप्य अहः पुत्रः शाण्डिल्याश च हुताशनः परत्यूषश च परभासश च परभातायाः सुतौ समृतौ ॥ 19 ॥

  20. धरस्य पुत्रॊ दरविणॊ हुतहव्यवहस तथा धरुवस्य पुत्रॊ भगवान कालॊ लॊकप्रकालनः ॥ 20 ॥

  21. सॊमस्य तु सुतॊ वर्चा वर्चस्वी येन जायते मनॊहरायाः शिशिरः पराणॊ ऽथ रमणस तथा ॥ 21 ॥

  22. अह्नः सुतः समृतॊ जयॊतिः शरमः शान्तस तथा मुनिः अग्नेः पुत्रः कुमारस तु शरीमाञ शरवणालयः ॥ 22 ॥

  23. तस्य शाखॊ विशाखश च नैगमेशश च पृष्ठजः कृत्तिकाभ्युपपत्तेश च कार्त्तिकेय इति समृतः ॥ 23 ॥

  24. अनिलस्य शिवा भार्या तस्याः पुत्रः पुरॊजवः अविज्ञात गतिश चैव दवौ पुत्राव अनिलस्य तु ॥ 24 ॥

  25. परत्यूषस्य विदुः पुत्रम ऋषिं नाम्नाथ देवलम दवौ पुत्रौ देवलस्यापि कषमावन्तौ मनीषिणौ ॥ 25 ॥

  26. बृहस्पतेस तु भगिनी वरस्त्री बरह्मचारिणी यॊगसिद्धा जगत सर्वम असक्तं विचरत्य उत परभासस्य तु भार्या सा वसूनाम अष्टमस्य ह ॥ 26 ॥

  27. विश्वकर्मा महाभागॊ जज्ञे शिल्पप्रजा पतिः कर्ता शिल्पसहस्राणां तरिदशानां च वर्धकिः ॥ 27 ॥

  28. भूषणानां च सर्वेषां कर्ता शिल्पवतां वरः यॊ दिव्यानि विमानानि देवतानां चकार ह ॥ 28 ॥

  29. मनुष्याश चॊपजीवन्ति यस्य शिल्पं महात्मनः पूजयन्ति च यं नित्यं विश्वकर्माणम अव्ययम ॥ 29 ॥

  30. सतनं तु दक्षिणं भित्त्वा बरह्मणॊ नरविग्रहः निःसृतॊ भगवान धर्मः सर्वलॊकसुखावहः ॥ 30 ॥

  31. तरयस तस्य वराः पुत्राः सर्वभूतमनॊहराः शमः कामश च हर्षश च तेजसा लॊकधारिणः ॥ 31 ॥

  32. कामस्य तु रतिर भार्या शमस्य पराप्तिर अङ्गना नन्दी तु भार्या हर्षस्य यत्र लॊकाः परतिष्ठिताः ॥ 32 ॥

  33. मरीचेः कश्यपः पुत्रः कश्यपस्य सुरासुराः जज्ञिरे नृपशार्दूल लॊकानां परभवस तु सः ॥ 33 ॥

  34. तवाष्ट्री तु सवितुर भार्या वडवा रूपधारिणी असूयत महाभागा सान्तरिक्षे ऽशविनाव उभौ ॥ 34 ॥

  35. दवादशैवादितेः पुत्राः शक्र मुख्या नराधिप तेषाम अवरजॊ विष्णुर यत्र लॊकाः परतिष्ठिताः ॥ 35 ॥

  36. तरयस तरिंशत इत्य एते देवास तेषाम अहं तव अन्वयं संप्रवक्ष्यामि पक्षैश च कुलतॊ गणान ॥ 36 ॥

  37. रुद्राणाम अपरः पक्षः साध्यानां मरुतां तथा वसूनां भार्गवं विद्याद विश्वे देवांस तथैव च ॥ 37 ॥

  38. वैनतेयस तु गरुडॊ बलवान अरुणस तथा बृहस्पतिश च भगवान आदित्येष्व एव गण्यते ॥ 38 ॥

  39. अश्विभ्यां गुह्यकान विद्धि सर्वौषध्यस तथा पशून एष देवगणॊ राजन कीर्तितस ते ऽनुपूर्वशः यं कीर्तयित्वा मनुजः सर्वपापैः परमुच्यते ॥ 39 ॥

  40. बरह्मणॊ हृदयं भित्त्वा निःसृतॊ भगवान भृगुः भृगॊः पुत्रः कविर विद्वाञ शुक्रः कवि सुतॊ गरहः ॥ 40 ॥

  41. तरैलॊक्यप्राणयात्रार्थे वर्षावर्षे भयाभये सवयं भुवा नियुक्तः सन भुवनं परिधावति ॥ 41 ॥

  42. यॊगाचार्यॊ महाबुद्धिर दैत्यानाम अभवद गुरुः सुराणां चापि मेधावी बरह्म चारी यतव्रतः ॥ 42 ॥

  43. तस्मिन नियुक्ते विभुना यॊगक्षेमाय भार्गवे अन्यम उत्पादयाम आस पुत्रं भृगुर अनिन्दितम ॥ 43 ॥

  44. चयवनं दीप्ततपसं धर्मात्मानं मनीषिणम यः सरॊषाच चयुतॊ गर्भान मातुर मॊक्षाय भारत ॥ 44 ॥

  45. आरुणी तु मनॊः कन्या तस्य पत्नी मनीषिणः और्वस तस्यां समभवद ऊरुं भित्त्वा महायशाः महातपा महातेजा बाल एव गुणैर युतः ॥ 45 ॥

  46. ऋचीकस तस्य पुत्रस तु जमदग्निस ततॊ ऽभवत जमदग्नेस तु चत्वार आसन पुत्रा महात्मनः ॥ 46 ॥

  47. रामस तेषां जघन्यॊ ऽभूद अजघन्यैर गुणैर युतः सर्वशस्त्रास्त्रकुशलः कषत्रियान्तकरॊ वशी ॥ 47 ॥

  48. और्वस्यासीत पुत्रशतं जमदग्निपुरॊगमम तेषां पुत्रसहस्राणि बभूवुर भृगुविस्तरः ॥ 48 ॥

  49. दवौ पुत्रौ बरह्मणस तव अन्यौ ययॊस तिष्ठति लक्षणम लॊके धाता विधाता च यौ सथितौ मनुना सह ॥ 49 ॥

  50. तयॊर एव सवसा देवी लक्ष्मीः पद्मगृहा शुभा तस्यास तु मानसाः पुत्रास तुरगा वयॊम चारिणः ॥ 50 ॥

  51. वरुणस्य भार्या जयेष्ठा तु शुक्राद देवी वयजायत तस्याः पुत्रं बलं विद्धि सुरां च सुरनन्दिनीम ॥ 51 ॥

  52. परजानाम अन्नकामानाम अन्यॊन्यपरिभक्षणात अधर्मस तत्र संजातः सर्वभूतविनाशनः ॥ 52 ॥

  53. तस्यापि निरृतिर भार्या नैरृता येन राक्षसाः घॊरास तस्यास तरयः पुत्राः पापकर्म रताः सदा भयॊ महाभयश चैव मृत्युर भूतान्तकस तथा ॥ 53 ॥

  54. काकीं शयेनीं च भासीं च धृतराष्ट्रीं तथा शुकीम ताम्रा तु सुषुवे देवी पञ्चैता लॊकविश्रुताः ॥ 54 ॥

  55. उलूकान सुषुवे काकी शयेनी शयेनान वयजायत भासी भासान अजनयद गृध्रांश चैव जनाधिप ॥ 55 ॥

  56. धृतराष्ट्री तु हंसांश च कलहंसांश च सर्वशः चक्रवाकांश च भद्रं ते परजज्ञे सा तु भामिनी ॥ 56 ॥

  57. शुकी विजज्ञे धर्मज्ञ शुकान एव मनस्विनी कल्याण गुणसंपन्ना सर्वलक्षणपूजिता ॥ 57 ॥

  58. नव करॊधवशा नारीः परजज्ञे ऽपय आत्मसंभवाः मृगीं च मृगमन्दां च हरिं भद्र मनाम अपि ॥ 58 ॥

  59. मातङ्गीम अथ शार्दूलीं शवेतां सुरभिम एव च सर्वलक्षणसंपन्नां सुरसां च यशस्विनीम ॥ 59 ॥

  60. अपत्यं तु मृगाः सर्वे मृग्या नरवरात्मज ऋक्षाश च मृगमन्दायाः सृमराश चमरा अपि ॥ 60 ॥

  61. ततस तव ऐरावतं नागं जज्ञे भद्र मना सुतम ऐरावतः सुतस तस्या देव नागॊ महागजः ॥ 61 ॥

  62. हर्याश च हरयॊ ऽपत्यं वानराश च तरस्विनः गॊलाङ्गूलांश च भद्रं ते हर्याः पुत्रान परचक्षते ॥ 62 ॥

  63. परजज्ञे तव अथ शार्दूली सिंहान वयाघ्रांश च भारत दवीपिनश च महाभाग सर्वान एव न संशयः ॥ 63 ॥

  64. मातङ्ग्यास तव अथ मातङ्गा अपत्यानि नराधिप दिशागजं तु शवेताख्यं शवेताजनयद आशुगम ॥ 64 ॥

  65. तथा दुहितरौ राजन सुरभिर वै वयजायत रॊहिणीं चैव भद्रं ते गन्धर्वीं च यशस्विनीम रॊहिण्यां जज्ञिरे गावॊ गन्धर्व्यां वाजिनः सुताः ॥ 65 ॥

  66. सुरसाजनयन नागान राजन कद्रूश च पन्नगान सप्त पिण्ड फलान वृक्षान अनलापि वयजायत अनलायाः शुकी पुत्री कद्र्वास तु सुरसा सुता ॥ 66 ॥

  67. अरुणस्य भार्या शयेनी तु वीर्यवन्तौ महाबलौ संपातिं जनयाम आस तथैव च जटायुषम दवौ पुत्रौ विनतायास तु विख्यातौ गरुडारुणौ ॥ 67 ॥

  68. इत्य एष सर्वभूतानां महतां मनुजाधिप परभवः कीर्तितः सम्यङ मया मतिमतां वर ॥ 68 ॥

  69. यं शरुत्वा पुरुषः सम्यक पूतॊ भवति पाप्मनः सर्वज्ञतां च लभते गतिम अग्र्यां च विन्दति ॥ 69 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 61

Previous: अध्याय 59