धर्मDharmic Data

आदिपर्व · Adi Parva

अध्याय 38

  1. [षृ] यद्य एतत साहसं तात यदि वा दुष्कृतं कृतम परियं वाप्य अप्रियं वा ते वाग उक्ता न मृषा मया ॥ 1 ॥

  2. नैवान्यथेदं भविता पितर एष बरवीमि ते नाहं मृषा परब्रवीमि सवैरेष्व अपि कुतः शपन ॥ 2 ॥

  3. [षमीक] जानाम्य उग्रप्रभावं तवां पुत्र सत्यगिरं तथा नानृतं हय उक्तपूर्वं ते नैतन मिथ्या भविष्यति ॥ 3 ॥

  4. पित्रा पुत्रॊ वयःस्थॊ ऽपि सततं वाच्य एव तु यथा सयाद गुणसंयुक्तः पराप्नुयाच च महद यशः ॥ 4 ॥

  5. किं पुनर बाल एव तवं तपसा भावितः परभॊ वर्धते च परभवतां कॊपॊ ऽतीव महात्मनाम ॥ 5 ॥

  6. सॊ ऽहं पश्यामि वक्तव्यं तवयि धर्मभृतां वर पुत्रत्वं बालतां चैव तवावेक्ष्य च साहसम ॥ 6 ॥

  7. स तवं शम युतॊ भूत्वा वन्यम आहारम आहरन चर करॊधम इमं तयक्त्वा नैवं धर्मं परहास्यसि ॥ 7 ॥

  8. करॊधॊ हि धर्मं हरति यतीनां दुःखसंचितम ततॊ धर्मविहीनानां गतिर इष्टा न विद्यते ॥ 8 ॥

  9. शम एव यतीनां हि कषमिणां सिद्धिकारकः कषमावताम अयं लॊकः परश चैव कषमावताम ॥ 9 ॥

  10. तस्माच चरेथाः सततं कषमा शीलॊ जितेन्द्रियः कषमया पराप्स्यसे लॊकान बरह्मणः समनन्तरान ॥ 10 ॥

  11. मया तु शमम आस्थाय यच छक्यं कर्तुम अद्य वै तत करिष्ये ऽदय ताताहं परेषयिष्ये नृपाय वै ॥ 11 ॥

  12. मम पुत्रेण शप्तॊ ऽसि बालेनाकृत बुद्धिना ममेमां धर्षणां तवत्तः परेक्ष्य राजन्न अमर्षिणा ॥ 12 ॥

  13. [स] एवमादिश्य शिष्यं स परेषयाम आस सुव्रतः परिक्षिते नृपतये दयापन्नॊ महातपाः ॥ 13 ॥

  14. संदिश्य कुशलप्रश्नं कार्यवृत्तान्तम एव च शिष्यं गौर मुखं नाम शीलवन्तं समाहितम ॥ 14 ॥

  15. सॊ ऽभिगम्य ततः शीघ्रं नरेन्द्रं कुरुवर्धनम विवेश भवनं राज्ञः पूर्वं दवाःस्थैर निवेदितः ॥ 15 ॥

  16. पूजितश च नरेन्द्रेण दविजॊ गौर मुखस ततः आचख्यौ परिविश्रान्तॊ राज्ञे सर्वम अशेषतः शमीक वचनं घॊरं यथॊक्तं मन्त्रिसंनिधौ ॥ 16 ॥

  17. शमीकॊ नाम राजेन्द्र विषये वर्तते तव ऋषिः परमधर्मात्मा दान्तः शान्तॊ महातपाः ॥ 17 ॥

  18. तस्य तवया नरव्याघ्र सर्पः पराणैर वियॊजितः अवसक्तॊ धनुष्कॊट्या सखन्धे भरतसत्तम कषान्तवांस तव तत कर्म पुत्रस तस्य न चक्षमे ॥ 18 ॥

  19. तेन शप्तॊ ऽसि राजेन्द्र पितुर अज्ञातम अद्य वै तक्षकः सप्तरात्रेण मृत्युस ते वै भविष्यति ॥ 19 ॥

  20. तत्र रक्षां कुरुष्वेति पुनः पुनर अथाब्रवीत तद अन्यथा न शक्यं च कर्तुं केन चिद अप्य उत ॥ 20 ॥

  21. न हि शक्नॊति संयन्तुं पुत्रं कॊपसमन्वितम ततॊ ऽहं परेषितस तेन तव राजन हितार्थिना ॥ 21 ॥

  22. इति शरुत्वा वचॊ घॊरं स राजा कुरुनन्दनः पर्यतप्यत तत पापं कृत्वा राजा महातपाः ॥ 22 ॥

  23. तं च मौन वरतधरं शरुत्वा मुनिवरं तदा भूय एवाभवद राजा शॊकसंतप्त मानसः ॥ 23 ॥

  24. अनुक्रॊशात्मतां तस्य शमीकस्यावधार्य तु पर्यतप्यत भूयॊ ऽपि कृत्वा तत किल्बिषं मुनेः ॥ 24 ॥

  25. न हि मृत्युं तथा राजा शरुत्वा वै सॊ ऽनवतप्यत अशॊचद अमरप्रख्यॊ यथा कृत्वेह कर्म तत ॥ 25 ॥

  26. ततस तं परेषयाम आस राजा गौर मुखं तदा भूयः परसादं भगवान करॊत्व इति ममेति वै ॥ 26 ॥

  27. तस्मिंश च गतमात्रे वै राजा गौर मुखे तदा मन्त्रिभिर मन्त्रयाम आस सह संविग्नमानसः ॥ 27 ॥

  28. निश्चित्य मन्त्रिभिश चैव सहितॊ मन्त्रतत्त्ववित परासादं कारयाम आस एकस्तम्भं सुरक्षितम ॥ 28 ॥

  29. रक्षां च विदधे तत्र भिषजश चौषधानि च बराह्मणान सिद्धमन्त्रांश च सर्वतॊ वै नयवेशयत ॥ 29 ॥

  30. राजकार्याणि तत्रस्थः सर्वाण्य एवाकरॊच च सः मन्त्रिभिः सहधर्मज्ञः समन्तात परिरक्षितः ॥ 30 ॥

  31. पराप्ते तु दिवसे तस्मिन सप्तमे दविजसत्तम काश्यपॊ ऽभयागमद विद्वांस तं राजानं चिकित्सितुम ॥ 31 ॥

  32. शरुतं हि तेन तद अभूद अद्य तं राजसत्तमम तक्षकः पन्नगश्रेष्ठॊ नेष्यते यमसादनम ॥ 32 ॥

  33. तं दष्टं पन्नगेन्द्रेण करिष्ये ऽहम अपज्वरम तत्र मे ऽरथश च धर्मश च भवितेति विचिन्तयन ॥ 33 ॥

  34. तं ददर्श स नागेन्द्रस तक्षकः काश्यपं पथि गच्छन्तम एकमनसं दविजॊ भूत्वा वयॊ ऽतिगः ॥ 34 ॥

  35. तम अब्रवीत पन्नगेन्द्रः काश्यपं मुनिपुंगवम कव भवांस तवरितॊ याति किं च कार्यं चिकीर्षति ॥ 35 ॥

  36. [क] नृपं कुरु कुलॊत्पन्नं परिक्षितम अरिंदमम तक्षकः पन्नगश्रेष्ठस तेजसाद्य परधक्ष्यति ॥ 36 ॥

  37. तं दष्टं पन्नगेन्द्रेण तेनाग्निसमतेजसा पाण्डवानां कुलकरं राजानम अमितौजसम गच्छामि सौम्य तवरितं सद्यः कर्तुम अपज्वरम ॥ 37 ॥

  38. [त] अहं स तक्षकॊ बरह्मंस तं धक्ष्यामि महीपतिम निवर्तस्व न शक्तस तवं मया दष्टं चिकित्सितुम ॥ 38 ॥

  39. [क] अहं तं नृपतिं नाग तवया दष्टम अपज्वरम करिष्य इति मे बुद्धिर विद्या बलम उपाश्रितः ॥ 39 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 39

Previous: अध्याय 37