[वै] उक्तवन्तॊ यदा वाक्यम असकृत सर्ववृष्णयः ततॊ ऽबरवीद वासुदेवॊ वाक्यं धर्मार्थसंहितम ॥ 1 ॥
नावमानं कुलस्यास्य गुडा केशः परयुक्तवान संमानॊ ऽभयधिकस तेन परयुक्तॊ ऽयम असंशयम ॥ 2 ॥
अर्थलुब्धान न वः पार्थॊ मन्यते सात्वतान सदा सवयंवरम अनाधृष्यं मन्यते चापि पाण्डवः ॥ 3 ॥
परदानम अपि कन्यायाः पशुवत कॊ ऽनुमंस्यते विक्रमं चाप्य अपत्यस्य कः कुर्यात पुरुषॊ भुवि ॥ 4 ॥
एतान दॊषांश च कौन्तेयॊ दृष्टवान इति मे मतिः अतः परसह्य हृतवान कन्यां धर्मेण पाण्डवः ॥ 5 ॥
उचितश चैव संबन्धः सुभद्रा च यशस्विनी एष चापीदृशः पार्थः परसह्य हृतवान इति ॥ 6 ॥
भरतस्यान्वये जातं शंतनॊश च महात्मनः कुन्तिभॊजात्मजा पुत्रं कॊ बुभूषेत नार्जुनम ॥ 7 ॥
न च पश्यामि यः पार्थं विक्रमेण पराजयेत अपि सर्वेषु लॊकेषु सैन्द्र रुद्रेषु मारिष ॥ 8 ॥
स च नाम रथस तादृङ मदीयास ते च वाजिनः यॊद्धा पार्थश च शीघ्रास्त्राः कॊ नु तेन समॊ भवेत ॥ 9 ॥
तम अनुद्रुत्य सान्त्वेन परमेण धनंजयम निवर्तयध्वं संहृष्टा ममैषा परमा मतिः ॥ 10 ॥
यदि निर्जित्य वः पार्थॊ बलाद गच्छेत सवकं पुरम परणश्येद वॊ यशः सद्यॊ न तु सान्त्वे पराजयः ॥ 11 ॥
तच छरुत्वा वासुदेवस्य तथा चक्रुर जनाधिप निवृत्तश चार्जुनस तत्र विवाहं कृतवांस ततः ॥ 12 ॥
उषित्वा तत्र कौन्तेयः संवत्सरपराः कषपाः पुष्करेषु ततः शिष्टं कालं वर्तितवान परभुः पूर्णे तु दवादशे वर्षे खाण्डव परस्थम आविशत ॥ 13 ॥
अभिगम्य स राजानं विनयेन समाहितः अभ्यर्च्य बराह्मणान पार्थॊ दरौपदीम अभिजग्मिवान ॥ 14 ॥
तं दरौपदी परत्युवाच परणयात कुरुनन्दनम तत्रैव गच्छ कौन्तेय यत्र सा सात्वतात्मजा सुबद्धस्यापि भारस्य पूर्वबन्धः शलथायते ॥ 15 ॥
तथा बहुविधं कृष्णां विलपन्तीं धनंजयः सान्त्वयाम आस भूयश च कषमयाम आस चासकृत ॥ 16 ॥
सुभद्रां तवरमाणश च रक्तकौशेय वाससम पार्थः परस्थापयाम आस कृत्वा गॊपालिका वपुः ॥ 17 ॥
साधिकं तेन रूपेण शॊभमाना यशस्विनी भवनं शरेष्ठम आसाद्य वीर पत्नी वराङ्गना ववन्दे पृथु ताम्राक्षी पृथां भद्रा यशस्विनी ॥ 18 ॥
ततॊ ऽभिगम्य तवरिता पूर्णेन्दुसदृशानना ववन्दे दरौपदीं भद्रा परेष्याहम इति चाब्रवीत ॥ 19 ॥
परत्युत्थाय च तां कृष्णा सवसारं माधवस्य ताम सस्वजे चावदत परीता निःसपत्नॊ ऽसतु ते पतिः तथैव मुदिता भद्रा ताम उवाचैवम अस्त्व इति ॥ 20 ॥
ततस ते हृष्टमनसः पाण्डवेया महारथाः कुन्ती च परमप्रीता बभूव जनमेजय ॥ 21 ॥
शरुत्वा तु पुण्डरीकाक्षः संप्राप्तं सवपुरॊत्तमम अर्जुनं पाण्डवश्रेष्ठम इन्द्रप्रस्थगतं तदा ॥ 22 ॥
आजगाम विशुद्धात्मा सह रामेण केशवः वृष्ण्यन्धकमहामात्रैः सह वीरैर महारथैः ॥ 23 ॥
भरातृभिश च कुमारैश च यॊधैश च शतशॊ वृतः सैन्येन महता शौरिर अभिगुप्तः परंतपः ॥ 24 ॥
तत्र दानपतिर धीमान आजगाम महायशाः अक्रूरॊ वृष्णिवीराणां सेनापतिर अरिंदमः ॥ 25 ॥
अनाधृष्टिर महातेजा उद्धवश च महायशाः साक्षाद बृहस्पतेः शिष्यॊ महाबुद्धिर महायशाः ॥ 26 ॥
सत्यकः सात्यकिश चैव कृतवर्मा च सात्वतः परद्युम्नश चैव साम्बश च निशठः शङ्कुर एव च ॥ 27 ॥
चारुदेष्णश च विक्रान्तॊ झिल्ली विपृथुर एव च सारणश च महाबाहुर गदश च विदुषां वरः ॥ 28 ॥
एते चान्ये च बहवॊ वृष्णिभॊजान्धकास तथा आजग्मुः खाण्डव परस्थम आदाय हरणं बहु ॥ 29 ॥
ततॊ युधिष्ठिरॊ राजा शरुत्वा माधवम आगतम परतिग्रहार्थं कृष्णस्य यमौ परास्थापयत तदा ॥ 30 ॥
ताभ्यां परतिगृहीतं तद वृष्णिचक्रं समृद्धिमत विवेश खाण्डव परस्थं पताकाध्वजशॊभितम ॥ 31 ॥
सिक्तसंमृष्टपन्थानं पुष्पप्रकर शॊभितम चन्दनस्य रसैः शीतैः पुण्यगन्धैर निषेवितम ॥ 32 ॥
दह्यतागुरुणा चैव देशे देशे सुगन्धिना सुसंमृष्ट जनाकीर्णं वणिग्भिर उपशॊभितम ॥ 33 ॥
परतिपेदे महाबाहुः सह रामेण केशवः वृष्ण्यन्धकमहाभॊजैः संवृतः पुरुषॊत्तमः ॥ 34 ॥
संपूज्यमानः पौरैश च बराह्मणैश च सहस्रशः विवेश भवनं राज्ञः पुरंदर गृहॊपमम ॥ 35 ॥
युधिष्ठिरस तु रामेण समागच्छद यथाविधि मूर्ध्नि केशवम आघ्राय पर्यष्वजत बाहुना ॥ 36 ॥
तं परीयमाणं कृष्णस तु विनयेनाभ्यपूजयत भीमं च पुरुषव्याघ्रं विधिवत परत्यपूजयत ॥ 37 ॥
तांश च वृष्ण्यन्धकश्रेष्ठान धर्मराजॊ युधिष्ठिरः परतिजग्राह सत्कारैर यथाविधि यथॊपगम ॥ 38 ॥
गुरुवत पूजयाम आस कांश चित कांश चिद वयस्यवत कांश चिद अभ्यवदत परेम्णा कैश चिद अप्य अभिवादितः ॥ 39 ॥
ततॊ ददौ वासुदेवॊ जन्यार्थे धनम उत्तमम हरणं वै सुभद्राया जञातिदेयं महायशाः ॥ 40 ॥
रथानां काञ्चनाङ्गानां किङ्किणीजालमालिनाम चतुर्युजाम उपेतानां सूतैः कुशलसंमतैः सहस्रं परददौ कृष्णॊ गवाम अयुतम एव च ॥ 41 ॥
शरीमान माथुरदेश्यानां दॊग्ध्रीणां पुण्यवर्चसाम वडवानां च शुभ्राणां चन्द्रांशुसमवर्चसाम ददौ जनार्दनः परीत्या सहस्रं हेमभूषणम ॥ 42 ॥
तथैवाश्वतरीणां च दान्तानां वातरंहसाम शतान्य अञ्जन केशीनां शवेतानां पञ्च पञ्च च ॥ 43 ॥
सनपनॊत्सादने चैव सुयुक्तं वयसान्वितम सत्रीणां सहस्रं गौरीणां सुवेषाणां सुवर्चसाम ॥ 44 ॥
सुवर्णशतकण्ठीनाम अरॊगाणां सुवाससाम परिचर्यासु दक्षाणां परददौ पुष्करेक्षणः ॥ 45 ॥
कृताकृतस्य मुख्यस्य कनकस्याग्निवर्चसः मनुष्यभारान दाशार्हॊ ददौ दश जनार्दनः ॥ 46 ॥
गजानां तु परभिन्नानां तरिधा परस्रवतां मदम गिरिकूट निकाशानां समरेष्व अनिवर्तिनाम ॥ 47 ॥
कॢप्तानां पटु घण्टानां वराणां हेममालिनाम हस्त्यारॊहैर उपेतानां सहस्रं साहस परियः ॥ 48 ॥
रामः पादग्राहणिकं ददौ पार्थाय लाङ्गली परीयमाणॊ हलधरः संबन्ध परीतिम आवहन ॥ 49 ॥
स महाधनरत्नौघॊ वस्त्रकम्बल फेनवान महागजमहाग्राहः पताका शैवलाकुलः ॥ 50 ॥
पाण्डुसागरम आविद्धः परविवेश महानदः पूर्णम आपूरयंस तेषां दविषच छॊकावहॊ ऽभवत ॥ 51 ॥
परतिजग्राह तत सर्वं धर्मराजॊ युधिष्ठिरः पूजयाम आस तांश चैव वृष्ण्यन्धकमहारथान ॥ 52 ॥
ते समेता महात्मानः कुरु वृष्ण्यन्धकॊत्तमाः विजह्रुर अमरावासे नराः सुकृतिनॊ यथा ॥ 53 ॥
तत्र तत्र महापानैर उत्कृष्टतलनादितैः यथायॊगं यथा परीतिविजह्रुः कुरु वृष्णयः ॥ 54 ॥
एवम उत्तमवीर्यास ते विहृत्य दिवसान बहून पूजिताः कुरुभिर जग्मुः पुनर दवारवतीं पुरीम ॥ 55 ॥
रामं पुरस्कृत्य ययुर वृष्ण्यन्धकमहारथाः रत्नान्य आदाय शुभ्राणि दत्तानि कुरुसत्तमैः ॥ 56 ॥
वासुदेवस तु पार्थेन तत्रैव सह भारत उवास नगरे रम्ये शक्र परस्थे महामनाः वयचरद यमुना कूले पार्थेन सह भारत ॥ 57 ॥
ततः सुभद्रा सौभद्रं केशवस्य परिया सवसा जयन्तम इव पौलॊमी दयुतिमन्तम अजीजनत ॥ 58 ॥
दीर्घबाहुं महासत्त्वम ऋषभाक्षम अरिंदमम सुभद्रा सुषुवे वीरम अभिमन्युं नरर्षभम ॥ 59 ॥
अभीश च मन्युमांश चैव ततस तम अरिमर्दनम अभिमन्युम इति पराहुर आर्जुनिं पुरुषर्षभम ॥ 60 ॥
स सात्वत्याम अतिरथः संबभूव धनंजयात मखे निर्मथ्यमानाद वा शमी गर्भाद धुताशनः ॥ 61 ॥
यस्मिञ जाते महाबाहुः कुन्तीपुत्रॊ युधिष्ठिरः अयुतं गा दविजातिभ्यः परादान निष्कांश च तावतः ॥ 62 ॥
दयितॊ वासुदेवस्य बाल्यात परभृति चाभवत पितॄणां चैव सर्वेषां परजानाम इव चन्द्रमाः ॥ 63 ॥
जन्मप्रभृति कृष्णश च चक्रे तस्य करियाः शुभाः स चापि ववृधे बालः शुक्लपक्षे यथा शशी ॥ 64 ॥
चतुष्पादं दशविधं धनुर्वेदम अरिंदमः अर्जुनाद वेद वेदज्ञात सकलं दिव्यमानुषम ॥ 65 ॥
विज्ञानेष्व अपि चास्त्राणां सौष्ठवे च महाबलः करियास्व अपि च सर्वासु विशेषान अभ्यशिक्षयत ॥ 66 ॥
आगमे च परयॊगे च चक्रे तुल्यम इवात्मनः तुतॊष पुत्रं सौभद्रं परेक्षमाणॊ धनंजयः ॥ 67 ॥
सर्वसंहननॊपेतं सर्वलक्षणलक्षितम दुर्धर्षम ऋषभस्कन्धं वयात्ताननम इवॊरगम ॥ 68 ॥
सिंहदर्पं महेष्वासं मत्तमातङ्गविक्रमम मेघदुन्दुभि निर्घॊषं पूर्णचन्द्रनिभाननम ॥ 69 ॥
कृष्णस्य सदृशं शौर्ये वीर्ये रूपे तथाकृतौ ददर्श पुत्रं बीभत्सुर मघवान इव तं यथा ॥ 70 ॥
पाञ्चाल्य अपि च पञ्चभ्यः पतिभ्यः शुभलक्षणा लेभे पञ्च सुतान वीराञ शुभान पञ्चाचलान इव ॥ 71 ॥
युधिष्ठिरात परतिविन्ध्यं सुत सॊमं वृकॊदरात अर्जुनाच छरुत कर्माणं शतानीकं च नाकुलिम ॥ 72 ॥
सहदेवाच छरुत सेनम एतान पञ्च महारथान पाञ्चाली सुषुवे वीरान आदित्यान अदितिर यथा ॥ 73 ॥
शास्त्रतः परतिविन्ध्यं तम ऊचुर विप्रा युधिष्ठिरम परप्रहरण जञाने परतिविन्ध्यॊ भवत्व अयम ॥ 74 ॥
सुते सॊमसहस्रे तु सॊमार्क समतेजसम सुत सॊमं महेष्वासं सुषुवे भीमसेनतः ॥ 75 ॥
शरुतं कर्म महत कृत्वा निवृत्तेन किरीटिना जातः पुत्रस तवेत्य एवं शरुतकर्मा ततॊ ऽभवत ॥ 76 ॥
शतानीकस्य राजर्षेः कौरव्यः कुरुनन्दनः चक्रे पुत्रं सनामानं नकुलः कीर्तिवर्धनम ॥ 77 ॥
ततस तव अजीजनत कृष्णा नक्षत्रे वह्नि दैवते सहदेवात सुतं तस्माच छरुत सेनेति तं विदुः ॥ 78 ॥
एकवर्षान्तरास तव एव दरौपदेया यशस्विनः अन्वजायन्त राजेन्द्र परस्परहिते रताः ॥ 79 ॥
जातकर्माण्य आनुपूर्व्याच चूडॊपनयनानि च चकार विधिवद धौम्यस तेषां भरतसत्तम ॥ 80 ॥
कृत्वा च वेदाध्ययनं ततः सुचरितव्रताः जगृहुः सर्वम इष्वस्त्रम अर्जुनाद दिव्यमानुषम ॥ 81 ॥
देवगर्भॊपमैः पुत्रैर वयूढॊरस्कैर महाबलैः अन्विता राजशार्दूल पाण्डवा मुदम आप्नुवन ॥ 82 ॥
आदिपर्व · Adi Parva
अध्याय 213
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 214