[स] ततॊ ऽभरशिखराकारैर गिरिशृङ्गैर अलंकृतम मन्दरं पर्वत वरं लता जालसमावृतम ॥ 1 ॥
नानाविहगसंघुष्टं नाना दंष्ट्रि समाकुलम किंनरैर अप्सरॊभिश च देवैर अपि च सेवितम ॥ 2 ॥
एकादश सहस्राणि यॊजनानां समुच्छ्रितम अधॊ भूमेः सहस्रेषु तावत्स्व एव परतिष्ठितम ॥ 3 ॥
तम उद्धर्तुं न शक्ता वै सर्वे देवगणास तदा विष्णुम आसीनम अभ्येत्य बरह्माणं चेदम अब्रुवन ॥ 4 ॥
भवन्ताव अत्र कुरुतां बुद्धिं नैःश्रेयसीं पराम मन्दरॊद्धरणे यत्नः करियतां च हिताय नः ॥ 5 ॥
तथेति चाब्रवीद विष्णुर बरह्मणा सह भार्गव ततॊ ऽनन्तः समुत्थाय बरह्मणा परिचॊदितः नारायणेन चाप्य उक्तस तस्मिन कर्मणि वीर्यवान ॥ 6 ॥
अथ पर्वतराजानं तम अनन्तॊ महाबलः उज्जहार बलाद बरह्मन सवनं सवनौकसम ॥ 7 ॥
ततस तेन सुराः सार्धं समुद्रम उपतस्थिरे तम ऊचुर अमृतार्थाय निर्मथिष्यामहे जलम ॥ 8 ॥
अपां पतिर अथॊवाच ममाप्य अंशॊ भवेत ततः सॊढास्मि विपुलं मर्दं मन्दरभ्रमणाद इति ॥ 9 ॥
ऊचुश च कूर्मराजानम अकूपारं सुरासुराः गिरेर अधिष्ठानम अस्य भवान भवितुम अर्हति ॥ 10 ॥
कूर्मेण तु तथेत्य उक्त्वा पृष्ठम अस्य समर्पितम तस्य शैलस्य चाग्रं वै यन्त्रेणेन्द्रॊ ऽभयपीडयत ॥ 11 ॥
मन्थानं मन्दरं कृत्वा तथा नेत्रं च वासुकिम देवा मथितुम आरब्धाः समुद्रं निधिम अम्भसाम अमृतार्थिनस ततॊ बरह्मन सहिता दैत्यदानवाः ॥ 12 ॥
एकम अन्तम उपाश्लिष्टा नागराज्ञॊ महासुराः विबुधाः सहिताः सर्वे यतः पुच्छं ततः सथिताः ॥ 13 ॥
अनन्तॊ भगवान देवॊ यतॊ नारायणस ततः शिर उद्यम्य नागस्य पुनः पुनर अवाक्षिपत ॥ 14 ॥
वासुकेर अथ नागस्य सहसाक्षिप्यतः सुरैः सधूमाः सार्चिषॊ वाता निष्पेतुर असकृन मुखात ॥ 15 ॥
ते धूमसंघाः संभूता मेघसंघाः सविद्युतः अभ्यवर्षन सुरगणाञ शरमसंताप कर्शितान ॥ 16 ॥
तस्माच च गिरिकूटाग्रात परच्युताः पुष्पवृष्टयः सुरासुरगणान माल्यैः सर्वतः समवाकिरन ॥ 17 ॥
बभूवात्र महाघॊषॊ महामेघरवॊपमः उदधेर मथ्यमानस्य मन्दरेण सुरासुरैः ॥ 18 ॥
तत्र नाना जलचरा विनिष्पिष्टा महाद्रिणा विलयं समुपाजग्मुः शतशॊ लवणाम्भसि ॥ 19 ॥
वारुणानि च भूतानि विविधानि महीधरः पातालतलवासीनि विलयं समुपानयत ॥ 20 ॥
तस्मिंश च भराम्यमाणे ऽदरौ संघृष्यन्तः परस्परम नयपतन पतगॊपेताः पर्वताग्रान महाद्रुमाः ॥ 21 ॥
तेषां संघर्षजश चाग्निर अर्चिर्भिः परज्वलन मुहुः विद्युद्भिर इव नीलाभ्रम आवृणॊन मन्दरं गिरिम ॥ 22 ॥
ददाह कुञ्जरांश चैव सिंहांश चैव विनिःसृतान विगतासूनि सर्वाणि सत्त्वानि विविधानि च ॥ 23 ॥
तम अग्निम अमर शरेष्ठः परदहन्तं ततस ततः वारिणा मेघजेनेन्द्रः शमयाम आस सर्वतः ॥ 24 ॥
ततॊ नानाविधास तत्र सुस्रुवुः सागराम्भसि महाद्रुमाणां निर्यासा बहवश चौषधी रसाः ॥ 25 ॥
तेषाम अमृतवीर्याणां रसानां पयसैव च अमरत्वं सुरा जग्मुः काञ्चनस्य च निःस्रवात ॥ 26 ॥
अथ तस्य समुद्रस्य तज जातम उदकं पयः रसॊत्तमैर विमिश्रं च ततः कषीराद अभूद घृतम ॥ 27 ॥
ततॊ बरह्माणम आसीनं देवा वरदम अब्रुवन शरान्ताः सम सुभृशं बरह्मन नॊद्भवत्य अमृतं च तत ॥ 28 ॥
ऋते नारायणं देवं दैत्या नागॊत्तमास तथा चिरारब्धम इदं चापि सागरस्यापि मन्थनम ॥ 29 ॥
ततॊ नारायणं देवं बरह्मा वचनम अब्रवीत विधत्स्वैषां बलं विष्णॊ भवान अत्र परायणम ॥ 30 ॥
[विस्णु] बलं ददामि सर्वेषां कर्मैतद ये समास्थिताः कषॊभ्यतां कलशः सर्वैर मन्दरः परिवर्त्यताम ॥ 31 ॥
[सूत] नारायण वचः शरुत्वा बलिनस ते महॊदधेः तत पयः सहिता भूयश चक्रिरे भृशम आकुलम ॥ 32 ॥
ततः शतसहस्रांशुः समान इव सागरात परसन्नभाः समुत्पन्नः सॊमः शीतांशुर उज्ज्वलः ॥ 33 ॥
शरीर अनन्तरम उत्पन्ना घृतात पाण्डुरवासिनी सुरा देवी समुत्पन्ना तुरगः पाण्डुरस तथा ॥ 34 ॥
कौस्तुभश च मणिर दिव्य उत्पन्नॊ ऽमृतसंभवः मरीचिविकचः शरीमान नारायण उरॊगतः ॥ 35 ॥
शरीः सुरा चैव सॊमश च तुरगश च मनॊजवः यतॊ देवास ततॊ जग्मुर आदित्यपथम आश्रिताः ॥ 36 ॥
धन्वन्तरिस ततॊ देवॊ वपुष्मान उदतिष्ठत शवेतं कमण्डलुं बिभ्रद अमृतं यत्र तिष्ठति ॥ 37 ॥
एतद अत्यद्भुतं दृष्ट्वा दानवानां समुत्थितः अमृतार्थे महान नादॊ ममेदम इति जल्पताम ॥ 38 ॥
ततॊ नारायणॊ मायाम आस्थितॊ मॊहिनीं परभुः सत्री रूपम अद्भुतं कृत्वा दानवान अभिसंश्रितः ॥ 39 ॥
ततस तद अमृतं तस्यै ददुस ते मूढचेतसः सत्रियै दानव दैतेयाः सर्वे तद्गतमानसाः ॥ 40 ॥
आदिपर्व · Adi Parva
अध्याय 16
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 17