धर्मDharmic Data

उद्योगपर्व · Udyoga Parva

अध्याय 27

  1. [स] धर्मे नित्या पाण्डव ते विचेष्टा; लॊके शरुता दृश्यते चापि पार्थ महास्रावं जीवितं चाप्य अनित्यं; संपश्य तवं पाण्डव मा विनीनशः ॥ 1 ॥

  2. न चेद भागं कुरवॊ ऽनयत्र युद्धात; परयच्छन्ते तुभ्यम अजातशत्रॊ भैक्ष चर्याम अन्धकवृष्णिराज्ये; शरेयॊ मन्ये न तु युद्धेन राज्यम ॥ 2 ॥

  3. अल्पकालं जीवितं यन मनुष्ये; महास्रावं नित्यदुःखं चलं च भूयश च तद वयसॊ नानुरूपं; तस्मात पापं पाण्डव मा परसार्षीः ॥ 3 ॥

  4. कामा मनुष्यं परसजन्त एव; धर्मस्य ये विध्न मूलं नरेन्द्र पूर्वं नरस तान धृतिमान विनिघ्नँल; लॊके परशंसां लभते ऽनवद्याम ॥ 4 ॥

  5. निबन्धनी हय अर्थतृष्णेह पार्थ; ताम एषतॊ बाध्यते धर्म एव धर्मं तु यः परवृणीते स बुद्धः; कामे गृद्धॊ हीयते ऽरथानुरॊधात ॥ 5 ॥

  6. धर्मं कृत्वा कर्मणां तात मुख्यं; महाप्रतापः सवितेव भाति हानेन धर्मस्य महीम अपीमां; लब्ध्वा नरः सीदति पापबुद्धिः ॥ 6 ॥

  7. वेदॊ ऽधीतश चरितं बरह्मचर्यं; यज्ञैर इष्टं बराह्मणेभ्यश च दत्तम परं सथानं मन्यमानेन भूय; आत्मा दत्तॊ वर्षपूगं सुखेभ्यः ॥ 7 ॥

  8. सुखप्रिये सेवमानॊ ऽतिवेलं; यॊगाभ्यासे यॊ न करॊति कर्म वित्तक्षये हीनसुखॊ ऽतिवेलं; दुःखं शेते कामवेगप्रणुन्नः ॥ 8 ॥

  9. एवं पुनर अर्थचर्या परसक्तॊ; हित्वा धर्मं यः परकरॊत्य अधर्मम अश्रद्दधत परलॊकाय मूढॊ; हित्वा देहं तप्यते परेत्य मन्दः ॥ 9 ॥

  10. न कर्मणां विप्रणाशॊ ऽसय अमुत्र; पुण्यानां वाप्य अथ वा पापकानाम पूर्वं कर्तुर गच्छति पुण्यपापं; पश्चात तव एतद अनुयात्य एव कर्ता ॥ 10 ॥

  11. नयायॊपेतं बराह्मणेभ्यॊ यदन्नं; शरद्धा पूतं गन्धरसॊपपन्नम अन्वाहार्येषूत्तम दक्षिणेषु; तथारूपं कर्म विख्यायते ते ॥ 11 ॥

  12. इह कषेत्रे करियते पार्थ कार्यं; न वै किं चिद विद्यते परेत्य कार्यम कृतं तवया पारलॊक्यं च कार्यं; पुण्यं महत सद्भिर अनुप्रशस्तम ॥ 12 ॥

  13. जहाति मृत्युं च जरां भयं च; न कषुत्पिपासे मनसश चाप्रियाणि न कर्तव्यं विद्यते तत्र किं चिद; अन्यत्र वा इन्द्रियप्रीणनार्थात ॥ 13 ॥

  14. एवंरूपं कर्मफलं नरेन्द्र; मात्रावता हृदयस्य परियेण सक्रॊधजं पाण्डव हर्षजं च; लॊकाव उभौ मा परहासीश चिराय ॥ 14 ॥

  15. अन्तं गत्वा कर्मणां या परशंसा; सत्यं दमश चार्जवम आनृशंस्यम अश्वमेधॊ राजसूयस तथेष्टः; पापस्यान्तं कर्मणॊ मा पुनर गाः ॥ 15 ॥

  16. तच चेद एवं देशरूपेण पार्थाः; करिष्यध्वं कर्म पापं चिराय निवसध्वं वर्षपूगान वनेषु; दुःखं वासं पाण्डवा धर्महेतॊः ॥ 16 ॥

  17. अप्रव्रज्ये यॊजयित्वा पुरस्ताद; आत्माधीनं यद बलं ते तदासीत नित्यं पाञ्चालाः सचिवास तवेमे; जनार्दनॊ युयुधानश च वीरः ॥ 17 ॥

  18. मत्स्यॊ राजा रुक्मरथः सपुत्रः; परहारिभिः सह पुत्रैर विराटः राजानश च ये विजिताः पुरस्तात; तवाम एव ते संश्रयेयुः समस्ताः ॥ 18 ॥

  19. महासहायः परतपन बलस्थः; पुरस्कृतॊ वासुदेवार्जुनाभ्याम वरान हनिष्यन दविषतॊ रङ्गमध्ये; वयनेष्यथा धार्तराष्ट्रस्य दर्पम ॥ 19 ॥

  20. बलं कस्माद वर्हयित्वा परस्य; निजान कस्मात कर्शयित्वा सहायान निरुष्य कस्माद वर्षपूगान वनेषु; युयुत्ससे पाण्डव हीनकालम ॥ 20 ॥

  21. अप्रज्ञॊ वा पाण्डव युध्यमानॊ; अधर्मज्ञॊ वा भूतिपथाद वयपैति परज्ञावान वा बुध्यमानॊ ऽपि धर्मं; संरम्भाद वा सॊ ऽपि भूतेर अपैति ॥ 21 ॥

  22. नाधर्मे ते धीयते पार्थ बुद्धिर; न संरम्भात कर्म चकर्थ पापम अद्धा किं तत कारणं यस्य हेतॊः; परज्ञा विरुद्धं कर्म चिकीर्षसीदम ॥ 22 ॥

  23. अव्याधिजं कटुकं शीर्ष रॊगं; यशॊ मुषं पापफलॊदयं च सतां पेयं यन न पिबन्त्य असन्तॊ; मन्युं महाराज पिब परशाम्य ॥ 23 ॥

  24. पापानुबन्धं कॊ नु तं कामयेत; कषमैव ते जयायसी नॊत भॊगाः यत्र भीष्मः शांतनवॊ हतः सयाद; यत्र दरॊणः सह पुत्रॊ हतः सयात ॥ 24 ॥

  25. कृपः शल्यः सौमदत्तिर विकर्णॊ; विविंशतिः कर्णदुर्यॊधनौ च एतान हत्वा कीदेशं तत सुखं सयाद; यद विन्देथास तद अनुब्रूहि पार्थ ॥ 25 ॥

  26. लब्ध्वापीमां पृथिवीं सागरान्तां; जरामृत्यू नैव हि तवं परजह्याः परियाप्रिये सुखदुःखे च राजन्न; एवं विद्वान नैव युद्धं कुरुष्व ॥ 26 ॥

  27. अमात्यानां यदि कामस्य हेतॊर; एवं युक्तं कर्म चिकीर्षसि तवम अपाक्रमेः संप्रदाय सवम एभ्यॊ; मा गास तवं वा देव यानात पथॊ ऽदय ॥ 27 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 28

Previous: अध्याय 26