धर्मDharmic Data

आश्रमवासिकपर्व · Ashramavasika Parva

अध्याय 44

  1. [ज] दृष्ट्वा पुत्रांस तथा पौत्रान सानुबन्धाञ जनाधिपः धृतराष्ट्रः किम अकरॊद राजा चैव युधिष्ठिरः ॥ 1 ॥

  2. [वै] तद दृष्ट्वा महद आश्चर्यं पुत्राणां दर्शनं पुनः वीतशॊकः स राजर्षिः पुनर आश्रमम आगमत ॥ 2 ॥

  3. इतरस तु जनः सर्वस ते चैव परमर्षयः परतिजग्मुर यथाकामं धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञया ॥ 3 ॥

  4. पाण्डवास तु महात्मानॊ लघु भूयिष्ठ सैनिकाः अनुजग्मुर महात्मानं सदारं तं महीपतिम ॥ 4 ॥

  5. तम आश्रमगतं धीमान बरह्मर्षिर लॊकपूजितः मुनिः सत्यवती पुत्रॊ धृतराष्ट्रम अभाषत ॥ 5 ॥

  6. धृतराष्ट्र महाबाहॊ शृणु कौरवनन्दन शरुतं ते जञानवृद्धानाम ऋषीणां पुण्यकर्मणाम ॥ 6 ॥

  7. ऋद्धाभिजन वृद्धानां वेदवेदाङ्गवेदिनाम धर्मज्ञानां पुराणानां वदतां विविधाः कथाः ॥ 7 ॥

  8. मा सम शॊके मनः कार्षीद इष्टेन वयथते बुधः शरुतं देव रहस्यं ते नारदाद देव दर्शनात ॥ 8 ॥

  9. गतास ते कषत्रधर्मेण शस्त्रपूतां गतिं शुभाम यथादृष्टास तवया पुत्रा यथा कामविहारिणः ॥ 9 ॥

  10. युधिष्ठिरस तव अयं धीमान भवन्तम अनुरुध्यते सहितॊ भरातृभिः सर्वैः सदारः ससुहृज्जनः ॥ 10 ॥

  11. विसर्जयैनं यात्व एष सवराज्यम अनुशासताम मासः समधिकॊ हय एषाम अतीतॊ वसतां वने ॥ 11 ॥

  12. एतद धि नित्यं यत्नेन पदं रक्ष्यं परंतप बहु परत्यर्थिकं हय एतद राज्यं नाम नराधिप ॥ 12 ॥

  13. इत्य उक्तः कौरवॊ राजा वयासेनामित बुद्धिना युधिष्ठिरम अथाहूय वाग्मी वचनम अब्रवीत ॥ 13 ॥

  14. अजातशत्रॊ भद्रं ते शृणु मे भरातृभिः सह तवत्प्रसादान महीपाल शॊकॊ नास्मान परबाधते ॥ 14 ॥

  15. रमे चाहं तवया पुत्रपुरेव गजसाह्वये नाथेनानुगतॊ विद्वान परियेषु परिवर्तिना ॥ 15 ॥

  16. पराप्तं पुत्रफलं तवत्तः परीतिर मे विपुला तवयि न मे मन्युर महाबाहॊ गम्यतां पुत्र माचिरम ॥ 16 ॥

  17. भवन्तं चेह संप्रेक्ष्य तपॊ मे परिहीयते तपॊ युक्तं शरीरं च तवां दृष्ट्वा धारितं पुनः ॥ 17 ॥

  18. मातरौ ते तथैवेमे शीर्णपर्णकृताशने मम तुल्यव्रते पुत्र नचिरं वर्तयिष्यतः ॥ 18 ॥

  19. दुर्यॊधनप्रभृतयॊ दृष्टा लॊकान्तरं गताः वयासस्य तपसॊ वीर्याद भवतश च समागमात ॥ 19 ॥

  20. परयॊजनं चिरं वृत्तं जीवितस्य च मे ऽनघ उग्रं तपः समास्थास्ये तवम अनुज्ञातुम अर्हसि ॥ 20 ॥

  21. तवय्य अद्य पिण्डः कीर्तिश च कुलं चेदं परतिष्ठितम शवॊ वाद्य वा महाबाहॊ गम्यतां पुत्र माचिरम ॥ 21 ॥

  22. राजनीतिः सुबहुशः शरुता ते भरतर्षभ संदेष्टव्यं न पश्यामि कृतम एतावता विभॊ ॥ 22 ॥

  23. इत्य उक्तवचनं तात नृपॊ राजानम अब्रवीत न माम अर्हसि धर्मज्ञ परित्यक्तुम अनागसम ॥ 23 ॥

  24. कामं गच्छन्तु मे सर्वे भरातरॊ ऽनुचरास तथा भवन्तम अहम अन्विष्ये मातरौ च यतव्रते ॥ 24 ॥

  25. तम उवाचाथ गान्धारी मैवं पुत्र शृणुष्व मे तवय्य अधीनं कुरु कुलं पिण्डश च शवशुरस्य मे ॥ 25 ॥

  26. गम्यतां पुत्र पर्याप्तम एतावत पूजिता वयम राजा यद आह तत कार्यं तवया पुत्र पितुर वचः ॥ 26 ॥

  27. इत्य उक्तः सा तु गान्धार्या कुन्तीम इदम उवाच ह सनेहबाष्पाकुले नेत्रे परमृज्य रुदतीं वचः ॥ 27 ॥

  28. विसर्जयति मां राजा गान्धारी च यशस्विनी भवत्यां बद्धचित्तस तु कथं यास्यामि दुःखितः ॥ 28 ॥

  29. न चॊत्सहे तपॊविघ्नं कर्तुं ते धर्मचारिणि तपसॊ हि परं नास्ति तपसा विन्दते महत ॥ 29 ॥

  30. ममापि न तथा राज्ञि राज्ये बुद्धिर यथा पुरा तपस्य एवानुरक्तं मे मनः सार्वात्मना तथा ॥ 30 ॥

  31. शून्येयं च मही सर्वा न मे परीतिकरी शुभे बान्धवा नः परिक्षीणा बलं नॊ न यथा पुरा ॥ 31 ॥

  32. पाञ्चालाः सुभृशं कषीणाः कन्या मात्रावशेषिताः न तेषां कुर कर्तारं कं चित पश्याम्य अहं शुभे ॥ 32 ॥

  33. सर्वे हि भस्मसान नीता दरॊणेनैकेन संयुगे अवशेषास तु निहता दरॊणपुत्रेण वै निशि ॥ 33 ॥

  34. चेदयश चैव मत्स्याश च दृष्ट पूर्वास तथैव नः केवलं वृष्णिचक्रं तु वासुदेव परिग्रहात यं दृष्ट्वा सथातुम इच्छामि धर्मार्थं नान्यहेतुकम ॥ 34 ॥

  35. शिवेन पश्य नः सर्वान दुर्लभं दर्शनं तव भविष्यत्य अम्ब राजा हि तीव्रम आरप्स्यते तपः ॥ 35 ॥

  36. एतच छरुत्वा महाबाहुः सहदेवॊ युधां पतिः युधिष्ठिरम उवाचेदं बाष्पव्याकुललॊचनः ॥ 36 ॥

  37. नॊत्सहे ऽहं परित्यक्तुं मातरं पार्थिवर्षभ परतियातु भवान कषिप्रं तपस तप्स्याम्य अहं वने ॥ 37 ॥

  38. इहैव शॊषयिष्यामि तपसाहं कलेवरम पादशुश्रूषणे युक्तॊ राज्ञॊ मात्रॊस तथानयॊः ॥ 38 ॥

  39. तम उवाच तथा कुन्ती परिष्वज्य महाभुजम गम्यतां पुत्र मैव तवं वॊचः कुरु वचॊ मम ॥ 39 ॥

  40. आगमा वः शिवाः सन्तु सवस्था भवत पुत्रकाः उपरॊधॊ भवेद एवम अस्माकं तपसः कृते ॥ 40 ॥

  41. तवत सनेहा पाशबद्धा च हीयेयं तपसः परात तस्मात पुत्रक गच्छ तवं शिष्टम अल्पं हि नः परभॊ ॥ 41 ॥

  42. एवं संस्तम्भितं वाक्यैः कुन्त्या बहुविधैर मनः सहदेवस्य राजेन्द्र राज्ञश चैव विशेषतः ॥ 42 ॥

  43. ते मात्रा समनुज्ञाता राज्ञा च कुरु पुङ्गवाः अभिवाद्य कुरुश्रेष्ठम आमन्त्रयितुम आरभन ॥ 43 ॥

  44. राजन परतिगमिष्यामः शिवेन परतिनन्दिताः अनुज्ञातास तवया राजन गमिष्यामॊ विकल्मषाः ॥ 44 ॥

  45. एवम उक्तः स राजर्षिर धर्मराज्ञा महात्मना अनुजज्ञे जयाशीर्भिर अभिनन्द्या युधिष्ठिरम ॥ 45 ॥

  46. भीमं च बलिनां शरेष्ठं सांत्वयाम आस पार्थिवः स चास्य सम्यङ मेधावी परत्यपद्यत वीर्यवान ॥ 46 ॥

  47. अर्जुनं च समाश्लिष्य यमौ च पुरुषर्षभौ अनुजज्ञे स कौरव्यः परिष्वज्याभिनन्द्य च ॥ 47 ॥

  48. गान्धार्या चाभ्यनुज्ञातः कृतपादाभिवन्दनाः जनन्या समुपाघ्राताः परिष्वक्तश च ते नृपम चक्रुः परदक्षिणं सर्वे वत्सा इव निवारणे ॥ 48 ॥

  49. पुनः पुनर निरीक्षन्तः परजग्मुस ते परदक्षिणम तथैव दरौपदी साध्वी सर्वाः कौरव यॊषितः ॥ 49 ॥

  50. नयायतः शवशुरे वृत्तिं परयुज्य परययुस ततः शवश्रूभ्यां सामनुज्ञाताः परिष्वज्याभिनन्दिताः संदिष्टाश चेतिकर्तव्यं परययुर भर्तृभिः सह ॥ 50 ॥

  51. तथ परजज्ञे निनदः सूतानां युज्यताम इति उष्ट्राणां करॊशतां चैव हयानां हेषताम अपि ॥ 51 ॥

  52. ततॊ युधिष्ठिरॊ राजा सदारः सहसैनिकः नगरं हास्तिनपुरं पुनर आयात सबान्धवः ॥ 52 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 45

Previous: अध्याय 43