[अर्जुन] बरह्म यत परमं वेद्यं तन मे वयाख्यातुम अर्हसि भवतॊ हि परसादेन सूक्ष्मे मे रमते मतिः ॥ 1 ॥
[वा] अत्राप्य उदाहरन्तीमम इतिहासं पुरातनम संवादं मॊक्षसंयुक्तं शिष्यस्य गुरुणा सह ॥ 2 ॥
कश चिद बराह्मणम आसीनम आचार्यं संशितव्रतम शिष्यः पप्रच्छ मेधावी किंश चिच छरेयः परंतप ॥ 3 ॥
भगवन्तं परपन्नॊ ऽहं निःश्रेयसपरायणः याचे तवां शिरसा विप्र यद बरूयां तद विचक्ष्व मे ॥ 4 ॥
तम एवं वादिनं पार्थ शिष्यं गुरुर उवाच ह कथयस्व परवक्ष्यामि यत्र ते संशयॊ दविज ॥ 5 ॥
इत्य उक्तः स कुरुश्रेष्ठ गुरुणा गुरुवत्सलः पराञ्जलिः परिपप्रच्छ यत तच छृणु महामते ॥ 6 ॥
[षिस्य] कुतश चाहं कुतश च तवं तत सत्यं बरूहि यत परम कुतॊ जातानि भूतानि सथावराणि चराणि च ॥ 7 ॥
केन जीवन्ति भूतानि तेषाम आयुः किम आत्मकम किं सत्यं किं तपॊ विप्र के गुणाः सद्भिर ईरिताः के पन्थानः शिवाः सन्ति किं सुखं किं च दुष्कृतम ॥ 8 ॥
एतान मे भगवन परश्नान याथातथ्येन सत्तम वक्तुम अर्हसि विप्रर्षे यथावद इह तत्त्वतः ॥ 9 ॥
[वा] तस्मै संप्रतिपन्नाय यथावत परिपृच्छते शिष्याय गुणयुक्ताय शान्ताय गुरुवर्तिने छाया भूताय दान्ताय यतये बरह्मचारिणे ॥ 10 ॥
तान परश्नान अब्रवीत पार्त्थ मेधावी स धृतव्रतः गुरुः कुरु कुलश्रेष्ठ सम्यक सर्वान अरिंदम ॥ 11 ॥
बरह्म परॊक्तम इदं धर्मम ऋषिप्रवर सेवितम वेद विद्या समावाप्यं तत्त्वभूतार्थ भावनम ॥ 12 ॥
भूतभव्य भविष्यादि धर्मकामार्थ निश्चयम सिद्धसंघ परिज्ञातं पुराकल्पं सनातनम ॥ 13 ॥
परवक्ष्ये ऽहं महाप्राज्ञ पदम उत्तमम अद्य ते बुद्ध्वा यद इह संशिद्धा भवन्तीह मनीषिणः ॥ 14 ॥
उपगम्यर्षयः पूर्वं जिज्ञासन्तः परस्परम बृहस्पतिभरद्वाजौ गौतमॊ भार्गवस तथा ॥ 15 ॥
वसिष्ठः काश्यपश चैव विश्वामित्रॊ ऽतरिर एव च मार्गान सर्वान परिक्रम्य परिश्रान्ताः सवकर्मभिः ॥ 16 ॥
ऋषिम आङ्गिरसं वृद्धं पुरस्कृत्य तु ते दविजाः ददृशुर बरह्मभवने बरह्माणं वीतकल्मषम ॥ 17 ॥
तं परणम्य महात्मानं सुखासीनं महर्षयः पप्रच्छुर विनयॊपेता निःश्रेयसम इदं परम ॥ 18 ॥
कथं कर्म करियात साधु कथं मुच्येत किल्बिषात के नॊ मार्गाः शिवाश च सयुः किं सत्यं किं च दुष्कृतम ॥ 19 ॥
केनॊभौ कर्म पन्थानौ महत्त्वं केन विन्दति परलयं चापवर्गं च भूतानां परभवाप्ययौ ॥ 20 ॥
इत्य उक्तः स मुनिश्रेष्ठैर यद आह परपितामहः तत ते ऽहं संप्रवक्ष्यामि शृणु शिष्ययथागमम ॥ 21 ॥
[बरह्मा] सत्याद भूतानि जातानि सथावराणि चराणि च तपसा तानि जीवन्ति इति तद वित्तसु वरताः ॥ 22 ॥
सवां यॊनिं पुनर आगम्य वर्तन्ते सवेन कर्मणा सत्यं हि गुणसंयुक्तं नियतं पञ्च लक्षणम ॥ 23 ॥
बरह्मसत्यं तपः सत्यं सत्यं चैव परजापतिः सत्याद भूतानि जातानि भूतं सत्यम अयं महत ॥ 24 ॥
तस्मात सत्याश्रया विप्रा नित्यं यॊगपरायणाः अतीतक्रॊधसंतापा नियता धर्मसेतवः ॥ 25 ॥
अन्यॊन्यनियतान वैद्यान धर्मसेतु परवर्तकान तान अहं संप्रवक्ष्यामि शाश्वताँल लॊकभावनान ॥ 26 ॥
चातुर्विद्यं तथा वर्णांश चतुरश चाश्रमान पृथक धर्मम एकं चतुष्पादं नित्यम आहुर मनीषिणः ॥ 27 ॥
पन्थानं वः परवक्ष्यामि शिवं कषेमकरं दविजाः नियतं बरह्म भावाय यातं पूर्वं मनीषिभिः ॥ 28 ॥
गदतस तं ममाद्येह पन्थानं दुर्विदं परम निबॊधत महाभागा निखिलेन परं परम ॥ 29 ॥
बरह्म चारिकम एवाहुर आश्रमं परथमं पदम गार्हस्थ्यं तु दवितीयं सयाद वानप्रस्थम अतः परम ततः परं तु विज्ञेयम अध्यात्मं परमं पदम ॥ 30 ॥
जयॊतिर आकाशम आदित्यॊ वायुर इन्द्रः परजापतिः नॊपैति यावद अध्यात्मं तावद एतान न पश्यति तस्यॊपायं परवक्ष्यामि पुरस्तात तं निबॊधत ॥ 31 ॥
फलमूलानिल भुजां मुनीनां वसतां वने वानप्रस्थं दविजातीनां तरयाणाम उपदिश्यते ॥ 32 ॥
सर्वेषाम एव वर्णानां गार्हस्थ्यं तद विधीयते शरद्धा लक्षणम इत्य एवं धर्मं धीराः परचक्षते ॥ 33 ॥
इत्य एते देव याना वः पन्थानः परिकीर्तिताः सद्भिर अध्यासिता धीरैः कर्मभिर धर्मसेतवः ॥ 34 ॥
एतेषां पृथग अध्यास्ते यॊ धर्मं संशितव्रतः कालात पश्यति भूतानां सदैव परभवाप्ययौ ॥ 35 ॥
अतस तत्त्वानि वक्ष्यामि याथातथ्येन हेतुना विषयस्थानि सर्वाणिव वर्तमानानि भागशः ॥ 36 ॥
महान आत्मा तथाव्यक्तम अहं कारस तथैव च इन्द्रियाणि दशैकं च महाभूतानि पञ्च च ॥ 37 ॥
विशेषाः पञ्च भूतानाम इत्य एषा वैदिकी शरुतिः चतुर्विंशतिर एषा वस तत्त्वानां संप्रकीर्तिता ॥ 38 ॥
तत्त्वानाम अथ यॊ वेद सर्वेषां परभवाप्ययौ स धीरः सर्वभूतेषु न मॊहम अधिगच्छति ॥ 39 ॥
तत्त्वानि यॊ वेदयते यथातथं; गुणांश च सर्वान अखिलाश च देवताः विधूतपाप्मा परविमुच्य बन्धनं; स सर्वलॊकान अमलान समश्नुते ॥ 40 ॥
आश्वमेधिकपर्व · Ashvamedhika Parva
अध्याय 35
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 36