धर्मDharmic Data

अनुशासनपर्व · Anushasana Parva

अध्याय 94

  1. [य] बराह्मणेभ्यः परयच्छन्ति दानानि विविधानि च दातृप्रतिग्रहीत्रॊर वा कॊ विशेषः पितामह ॥ 1 ॥

  2. [भ] साधॊर यः परतिगृह्णीयात तथैवासाधुतॊ दविजः गुणवत्य अल्पदॊषः सयान निर्गुणे तु निमज्जति ॥ 2 ॥

  3. अत्राप्य उदाहरन्तीमम इतिहासं पुरातनम वृषादर्भेश च संवादं सप्तर्षीणां च भारत ॥ 3 ॥

  4. कश्यपॊ ऽतरिर वसिष्ठश च भरद्वाजॊ ऽथ गौतमः विश्वामित्रॊ जमदग्निः साध्वी चैवाप्य अरुन्धती ॥ 4 ॥

  5. सर्वेषाम अथ तेषां तु गण्डाभूत कर्म कारिका शूद्रः पशुसखश चैव भर्ता चास्या बभूव ह ॥ 5 ॥

  6. ते वै सर्वे तपस्यन्तः पुरा चेरुर महीम इमाम समाधिनॊपशिक्षन्तॊ बरह्मलॊकं सनातनम ॥ 6 ॥

  7. अथाभवद अनावृष्टिर महती कुरुनन्दन कृच्छ्रप्राणॊ ऽभवद यत्र लॊकॊ ऽयं वै कषुधान्वितः ॥ 7 ॥

  8. कस्मिंश चिच च पुरा यज्ञे याज्येन शिबिसूनुना दक्षिणार्थे ऽथ ऋत्विग्भ्यॊ दत्तः पुत्रॊ निजः किल ॥ 8 ॥

  9. तस्मिन काले ऽथ सॊ ऽलपायुर दिष्टान्तम अगमत परभॊ ते तं कषुधाभिसंतप्ताः परिवार्यॊपतस्थिरे ॥ 9 ॥

  10. याज्यात्मजम अथॊ दृष्ट्वा गतासुम ऋषिसत्तमाः अपचन्त तदा सथाल्यां कषुधार्ताः किल भारत ॥ 10 ॥

  11. निराद्ये मर्त्यलॊके ऽसमिन्न आत्मानं ते परीप्सवः कृच्छ्राम आपेदिरे वृत्तिम अन्नहेतॊस तपस्विनः ॥ 11 ॥

  12. अटमानॊ ऽथ तान मार्गे पचमानान महीपतिः राजा शैब्यॊ वृषादर्भिः किश्यमानान ददर्श ह ॥ 12 ॥

  13. [वृ] परतिग्रहस तारयति पुष्टिर वै परतिगृह्णताम मयि यद विद्यते वित्तं तच छृणुध्वं तपॊधनाः ॥ 13 ॥

  14. परियॊ हि मे बराह्मणॊ याचमानॊ; दद्याम अहं वॊ ऽशवतरी सहस्रम एकैकशः स वृषाः संप्रसूताः; सर्वेषां वै शीघ्रगाः शवेतलॊमाः ॥ 14 ॥

  15. कुलं भरान अनडुहः शतं शतान; धुर्याञ शुभान सर्वशॊ ऽहं ददानि पृथ्वी वाहान पीवरांश चैव तावद; अग्र्या गृष्ट्यॊ धेनवः सुव्रताश च ॥ 15 ॥

  16. वरान गरामान वरीहि यवं रसांश च; रत्नं चान्यद दुर्लभं किं ददानि मा समाभक्ष्ये भावम एवं कुरुध्वं; पुष्ट्य अर्थं वै किं परयच्छाम्य अहं वः ॥ 16 ॥

  17. [रसयह] राजन परतिग्रहॊ राज्ञॊ मध्व आस्वादॊ विषॊपमः तज जानमानः कस्मात तवं कुरुषे नः परलॊभनम ॥ 17 ॥

  18. कषत्रं हि दैवतम इव बराह्मणं समुपाश्रितम अमलॊ हय एष तपसा परीतः परीणाति देवताः ॥ 18 ॥

  19. अह्नापीह तपॊ जातु बराह्मणस्यॊपजायते तद दाव इव निर्दह्यात पराप्तॊ राजप्रतिग्रहः ॥ 19 ॥

  20. कुशलं सह दानेन राजन्न अस्तु सदा तव अर्थिभ्यॊ दीयतां सर्वम इत्य उक्त्वा ते ततॊ ययुः ॥ 20 ॥

  21. अपक्वम एव तन मांसम अभूत तेषां च धीमताम अथ हित्वा ययुः सर्वे वनम आहारकाङ्क्षिणः ॥ 21 ॥

  22. ततः परचॊदिता राज्ञा वनं गत्वास्य मन्त्रिणः परचीयॊदुम्बराणि सम दानं दातुं परचक्रमुः ॥ 22 ॥

  23. उदुम्बराण्य अथान्यानि हेमगर्भाण्य उपाहरन भृत्यास तेषां ततस तानि परग्राहितुम उपाद्रवन ॥ 23 ॥

  24. गुरूणीति विदित्वाथ न गराह्याण्य अत्रिर अब्रवीत न सम हे मूढ विज्ञाना न सम हे मन्दबुद्धयः हैमानीमानि जानीमः परतिबुद्धाः सम जागृमः ॥ 24 ॥

  25. इह हय एतद उपादत्तं परेत्य सयात कटुकॊदयम अप्रतिग्राह्यम एवैतत परेत्य चेह सुखेप्सुना ॥ 25 ॥

  26. [व] शतेन निष्कं गणितं सहस्रेण च संमितम यथा बहु परतीच्छन हि पापिष्ठां लभते गतिम ॥ 26 ॥

  27. [कष्यप] यत पृथिव्यां वरीहि यवं हिरण्यं पशवः सत्रियः सर्वं तन नालम एकस्य तस्माद विद्वाञ शमं वरजेत ॥ 27 ॥

  28. [भरद्वाज] उत्पन्नस्य रुरॊः शृङ्गं वर्धमानस्य वर्धते परार्थना पुरुषस्येव तस्य मात्रा न विद्यते ॥ 28 ॥

  29. [गौतम] न तल लॊके दरव्यम अस्ति यल लॊकं परतिपूरयेत समुद्रकल्पः पुरुषॊ न कदा चन पूर्यते ॥ 29 ॥

  30. [विष्वामित्र] कामं कामयमानस्य यदा कामः समृध्यते अथैनम अपरः कामस तृष्णा विध्यति बाणवत ॥ 30 ॥

  31. [जमदग्नि] परतिग्रहे संयमॊ वै तपॊ धारयते धरुवम तद धनं बराह्मणस्येह लुभ्यमानस्य विस्रवेत ॥ 31 ॥

  32. [अरुन्धती] धर्मार्थं संचयॊ यॊ वै दरव्याणां पक्षसंमतः तपः संचय एवेह विशिष्टॊ दरव्यसंचयात ॥ 32 ॥

  33. [गण्डा] उग्राद इतॊ भयाद यस्माद विभ्यतीमे ममेश्वराः बलीयांसॊ दुर्बलवद बिभेम्य अहम अतः परम ॥ 33 ॥

  34. [पषुसख] यद वै धर्मे परं नास्ति बराह्मणास तद धनं विदुः विनयार्थं सुविद्वांसम उपासेयं यथातथम ॥ 34 ॥

  35. [रसयह] कुशलं सह दानाय तस्मै यस्य परजा इमाः फलान्य उपधि युक्तानि य एवं नः परयच्छसि ॥ 35 ॥

  36. [भ] इत्य उक्त्वा हेमगर्भाणि हित्वा तानि फलानि ते ऋषयॊ जग्मुर अन्यत्र सर्व एव धृतव्रताः ॥ 36 ॥

  37. [मन्त्रिणह] उपधिं शङ्कमानास ते हित्वेमानि फलानि वै ततॊ ऽनयेनैव गच्छन्ति विदितं ते ऽसतु पार्थिव ॥ 37 ॥

  38. इत्य उक्तः स तु भृत्यैस तैर वृषादर्भिश चुकॊप ह तेषां संप्रतिकर्तुं च सर्वेषाम अगमद गृहम ॥ 38 ॥

  39. स गत्वाहवनीये ऽगनौ तीव्रं नियमम आस्थितः जुहाव संस्कृतां मन्त्रैर एकैकाम आहुतिं नृपः ॥ 39 ॥

  40. तस्माद अग्नेः समुत्तस्थौ कृत्या लॊकभयंकरी तस्या नाम वृषादर्भिर यातुधानीत्य अथाकरॊत ॥ 40 ॥

  41. सा कृत्या कालरात्रीव कृताञ्जलिर उपस्थिता वृषादर्भिं नरपतिं किं करॊमीति चाब्रवीत ॥ 41 ॥

  42. [वृसाधर्भि] ऋषीणां गच्छ सप्तानाम अरुन्धत्यास तथैव च दासी भर्तुश च दास्याश च मनसा नाम धारय ॥ 42 ॥

  43. जञात्वा नामानिचैतेषां सर्वान एतान विनाशय विनष्टेषु यथा सवैरं गच्छ यत्रेप्सितं तव ॥ 43 ॥

  44. सा तथेति परतिश्रुत्य यातु दानी सवरूपिणी जगाम तद वनं यत्र विचेरुस ते महर्षयः ॥ 44 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 95

Previous: अध्याय 93