[भ] शरूयतां पार्थ तत्त्वेन विश्वामित्रॊ यथा पुरा बराह्मणत्वं गतस तात बरह्मर्षित्वं तथैव च ॥ 1 ॥
भरतस्यान्वये चैवाजमीढॊ नाम पार्थिवः बभूव भरतश्रेष्ठ यज्वा धर्मभृतां वरः ॥ 2 ॥
तस्य पुत्रॊ मना आसीज जह्नुर नाम नरेश्वरः दुहितृत्वम अनुप्राप्ता गङ्गा यस्य महात्मनः ॥ 3 ॥
तस्यात्मजस तुल्यगुणः सिन्धुद्वीपॊ महायशाः सिन्धुद्वीपाच च राजर्षिर बलाकाश्वॊ महाबलः ॥ 4 ॥
वल्लभस तस्य तनयः साक्षाद धर्म इवापरः कुशिकस तस्य तनयः सहस्राक्षसमद्युतिः ॥ 5 ॥
कुशिकस्यात्मजः शरीमान गाधिर नाम जनेश्वरः अपुत्रः स महाबाहुर वनवासम उदावसत ॥ 6 ॥
कन्या जज्ञे सुता तस्य वने निवसतः सुतः नाम्ना सत्यवती नाम रूपेणाप्रतिमा भुवि ॥ 7 ॥
तां वव्रे भार्गवः शरीमांश चयवनस्यात्मजः परभुः ऋचीक इति विख्यातॊ विपुले तपसि सथितः ॥ 8 ॥
स तां न परददौ तस्मै ऋचीकाय महात्मने दरिद्र इति मत्वा वै गाधिः शत्रुनिबर्हणः ॥ 9 ॥
परत्याख्याय पुनर यान्तम अब्रवीद राजसत्तमः शुल्कं परदीयतां मह्यं ततॊ वेत्स्यसि मे सुताम ॥ 10 ॥
[र] किं परयच्छामि राजेन्द्र तुभ्यं शुल्कम अहं नृप दुहितुर बरूह्य असंसक्तॊ मात्राभूत ते विचारणा ॥ 11 ॥
[गाधि] चन्द्ररश्मिप्रकाशानां हयानां वातरंहसाम एकतः शयाम कर्णानां सहस्रं देहि भार्गव ॥ 12 ॥
[भ] ततः स भृगुशार्दूलश चयवनस्यात्मजः परभुः अब्रवीद वरुणं देवम आदित्यं पतिम अम्भसाम ॥ 13 ॥
एकतः शयाम कर्णानां हयानां चन्द्र वर्चसाम सहस्रं वातवेगानां भिक्षे तवां देव सत्तम ॥ 14 ॥
तथेति वरुणॊ देव आदित्यॊ भृगुसत्तमम उवाच यत्र ते छन्दस तत्रॊत्थास्यन्ति वाजिनः ॥ 15 ॥
धयात मात्रे ऋचीकेन हयानां चन्द्र वर्चसाम गङ्गा जलात समुत्तस्थौ सहस्रं विपुलौजसाम ॥ 16 ॥
अदूरे कन्यकुब्जस्य गङ्गायास तीरम उत्तमम अश्वतीर्थं तद अद्यापि मानवाः परिचक्षते ॥ 17 ॥
तत तदा गाधये तात सहस्रं वाजिनां शुभम ऋचीकः परददौ परीतः शुल्कार्थं जपतां वरः ॥ 18 ॥
ततः स विस्मितॊ राजा गाधिः शापभयेन च ददौ तां समलंकृत्य कन्यां भृगुसुताय वै ॥ 19 ॥
जग्राह पाणिं विधिना तस्य बरह्मर्षिसत्तमः सा च तं पतिम आसाद्य परं हर्षम अवाप ह ॥ 20 ॥
स तुतॊष च विप्रर्षिस तस्या वृत्तेन भारत छन्दयाम आस चैवैनां वरेण वरवर्णिनीम ॥ 21 ॥
मात्रे तत सर्वम आचख्यौ सा कन्या राजसत्तमम अथ ताम अब्रवीन माता सुतां किं चिद अवाङ्मुखीम ॥ 22 ॥
ममापि पुत्रि भर्ता ते परसादं कर्तुम अर्हति अपत्यस्य परदानेन समर्थः स महातपाः ॥ 23 ॥
ततः सा तवरितं गत्वा तत सर्वं परत्यवेदयत मातुश चिकीर्षितं राजन्न ऋचीकस ताम अथाब्रवीत ॥ 24 ॥
गुणवन्तम अपत्यं वै तवं च सा जनयिष्यथः जनन्यास तव कल्याणि मा भूद वै परणयॊ ऽनयथा ॥ 25 ॥
तव चैव गुणश्लाघी पुत्र उत्पत्स्यते शुभे अस्मद वंशकरः शरीमांस तव भराता च वंशकृत ॥ 26 ॥
ऋतुस्नाता च साश्वत्थं तवं च वृक्षम उदुम्बरम परिष्वजेथाः कल्याणि तत इष्टम अवाप्स्यथः ॥ 27 ॥
चरुद्वयम इदं चैव मन्त्रपूतं शुचिस्मिते तवं च सा चॊपयुञ्जीथां ततः पुत्राव अवाप्स्यथः ॥ 28 ॥
ततः सत्यवती हृष्टा मातरं परत्यभाषत यद ऋचीकेन कथितं तच चाचख्यौ चरुद्वयम ॥ 29 ॥
ताम उवाच ततॊ माता सुतां सत्यवतीं तदा पुत्रि मूर्ध्ना परपन्नायाः कुरुष्व वचनं मम ॥ 30 ॥
भर्त्रा य एष दत्तस ते चरुर मन्त्रपुरस्कृतः एतं परयच्छ मह्यं तवं मदीयं तवं गृहाण च ॥ 31 ॥
वयत्यासं वृक्षयॊश चापि करवाव शुचिस्मिते यदि परमाणं वचनं मम मातुर अनिन्दिते ॥ 32 ॥
वयक्तं भगवता चात्र कृतम एवं भविष्यति ततॊ मे तवच चरौ भावः पादपे च सुमध्यमे कथं विशिष्टॊ भराता ते भवेद इत्य एव चिन्तय ॥ 33 ॥
तथा च कृतवत्यौ ते माता सत्यवती च सा अथ गर्भाव अनुप्राप्ते उभे ते वै युधिष्ठिर ॥ 34 ॥
दृष्ट्वा गर्भम अनुप्राप्तां भार्यां स च महान ऋषिः उवाच तां सत्यवतीं दुर्मना भृगुसत्तमः ॥ 35 ॥
वयत्यासेनॊपयुक्तस ते चरुर वयक्तं भविष्यति वयत्यासः पादपे चापि सुव्यक्तं ते कृतः शुभे ॥ 36 ॥
मया हि विश्वं यद बरह्म तवच चरौ संनिवेशितम कषत्रवीर्यं च सकलं चरौ तस्या निवेशितम ॥ 37 ॥
तरिलॊकविख्यात गुणं तवं विप्रं जनयिष्यसि सा च कषत्रं विशिष्टं वै तत एतत कृतं मया ॥ 38 ॥
वयत्यासस तु कृतॊ यस्मात तवया मात्रा तथैव च तस्मात सा बराह्मणश्रेष्ठं माता ते जनयिष्यति ॥ 39 ॥
कषत्रियं तूग्र कर्माणं तवं भद्रे जनयिष्यसि न हि ते तत कृतं साधु मातृस्नेहेन भामिनि ॥ 40 ॥
सा शरुत्वा शॊकसंतप्ता पपात वरवर्णिनी भूमौ सत्यवती राजंश छिन्नेव रुचिरा लता ॥ 41 ॥
परतिलभ्य च सा संज्ञां शिरसा परणिपत्य च उवाच भार्या भर्तारं गाधेयी बराह्मणर्षभम ॥ 42 ॥
परसादयन्त्यां भार्यायां मयि बरह्म विदां वर परसादं कुरु विप्रर्षे न मे सयात कषत्रियः सुतः ॥ 43 ॥
कामं ममॊग्र कर्मा वै पौत्रॊ भवितुम अर्हति न तु मे सयात सुतॊ बरह्मन्न एष मे दीयतां वरः ॥ 44 ॥
एवम अस्त्व इति हॊवाच सवां भार्यां सुमहातपाः ततः सा जनयाम आस जमदग्निं सुतं शुभम ॥ 45 ॥
विश्वामित्रं चाजनयद गॊधेर भार्या यशस्विनी ऋषेः परभावाद राजेन्द्र बरह्मर्षिं बरह्मवादिनम ॥ 46 ॥
ततॊ बराह्मणतां यातॊ विश्वामित्रॊ महातपाः कशत्रियः सॊ ऽपय अथ तथा बरह्म वंशस्य कारकः ॥ 47 ॥
तस्य पुत्रा महात्मानॊ बरह्म वंशविवर्धनाः तपस्विनॊ बरह्म विदॊ गॊत्र कर्ताक्र एव च ॥ 48 ॥
मधुच छन्दश च भगवान देवरातश च वीर्यवान अक्षीणश च शकुन्तश च बभ्रुः कालपथस तथा ॥ 49 ॥
याज्ञवल्क्यश च विख्यातस तथा सथूणॊ महाव्रतः उलूकॊ यमदूतश च तथर्षिः सैन्धवायनः ॥ 50 ॥
कर्ण जङ्घश च भगवान गालवश च महान ऋषिः ऋषिर वज्रस तथाख्यातः शालङ्कायन एव च ॥ 51 ॥
लालाट्यॊ नारदश चैव तथा कूर्च मुखः समृतः वादुलिर मुसलश चैव रक्षॊग्रीवस तथैव च ॥ 52 ॥
अङ्घ्रिकॊ नैकभृच चैव शिला यूपः सितः शुचिः चक्रकॊ मारुतन्तव्यॊ वातघ्नॊ ऽथाल्श्वलायनः ॥ 53 ॥
शयामायनॊ ऽथ गार्ग्यश च जाबालिः सुश्रुतस तथा कारीषिर अथ संश्रुत्यः परपौरव तन्तवः ॥ 54 ॥
महान ऋषिश च कपिलस तथर्षिस तारकायनः तथैव चॊपगहनस तथर्षिश चार्जुनायनः ॥ 55 ॥
मार्गमित्रिर हिरण्याक्षॊ जङ्घारिर बभ्रु वाहनः सूतिर विभूतिः सूतश च सुरङ्गश च तथैव हि ॥ 56 ॥
आराद्धिर नामयश चैव चाम्पेयॊज्जयनौ तथा नवतन्तुर बकनखः शयॊन रतिर एव च ॥ 57 ॥
शयॊ रुहश चारु मत्स्यः शिरीषी चाथ गार्दभिः उज्ज यॊनिरदापेक्षी नारदी च महान ऋषिः विश्वामित्रात्मजाः सर्वे मुनयॊ बरह्मवादिनः ॥ 58 ॥
तन नैष कषत्रियॊ राजन विश्वामित्रॊ महातपाः ऋचीकेनाहितं बरह्म परम एतद युधिष्ठिर ॥ 59 ॥
एतत ते सर्वम आख्यातं तत्त्वेन भरतर्षभ विश्वामित्रस्य वै जन्म सॊमसूर्याग्नितेजसः ॥ 60 ॥
यत्र यत्र च संदेहॊ भूयस ते राजसत्तम तत्र तत्र च मां बरूहि छेत्तास्मि तव संशयान ॥ 61 ॥
अनुशासनपर्व · Anushasana Parva
अध्याय 4
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 5