यया वृत्त्या महीपालॊ विवर्धयति मानवान पुण्यांश च लॊकाञ जयति तन मे बरूहि पिता मह ॥ 1 ॥
दानशीलॊ भवेद राजा यज्ञशीलश च भारत उपवासतपः शीलः परजानां पालने रतः ॥ 2 ॥
सराश चैव परजा नित्यं राजा धर्मेण पालयेत उत्थानेनाप्रमादेन पूजयेच चैव धार्मिकान ॥ 3 ॥
राज्ञा हि पूजितॊ धर्मस ततः सर्वत्र पूज्यते यद यद आचरते राजा तत परजानां हि रॊचते ॥ 4 ॥
नित्यम उद्यतदण्डश च भवेन मृत्युर इवारिषु निहन्यात सर्वतॊ दस्यून न कामात कस्य चित कषमेत ॥ 5 ॥
यं हि धर्मं चरन्तीह परजा राज्ञा सुरक्षिताः चतुर्थं तस्य धर्मस्य राजा भारत विन्दति ॥ 6 ॥
यद अधीते यद यजते यद ददाति यद अर्चति राजा चतुर्थ भाक तस्य परजा धर्मेण पालयन ॥ 7 ॥
यद राष्ट्रे ऽकुशलं किं चिद राज्ञॊ ऽरक्षयतः परजाः चतुर्थं तस्य पापस्य राजा भारत विन्दति ॥ 8 ॥
अप्य आहुः सर्वम एवेति भूयॊ ऽरधम इति निश्चयः कर्मणः पृथिवीपाल नृशंसॊ ऽनृतवाग अपि तादृशात किल्बिषाद राजा शृणु येन परमुच्यते ॥ 9 ॥
परत्याहर्तुम अशक्यं सयाद धनं चॊरैर हृतं यदि सवकॊशात तत परदेयं सयाद अशक्तेनॊपजीवता ॥ 10 ॥
सर्ववर्णैः सदा रक्ष्यं बरह्म सवं बराह्मणास तथा न सथेयं विषये तेषु यॊ ऽपकुर्याद दविजातिषु ॥ 11 ॥
बरह्म सवे रक्ष्यमाणे हि सर्वं भवति रक्षितम तेषां परसादे निर्वृत्ते कृतकृत्यॊ भवेन नृपः ॥ 12 ॥
पर्जन्यम इव भूतानि महाद्रुमम इव दविजाः नरास तम उपजीवन्ति नृपं सर्वार्थसाधकम ॥ 13 ॥
न हि कामात्मना राज्ञा सततं शठबुद्धिना नृशंसेनाति लुब्धेन शक्याः पालयितुं परजाः ॥ 14 ॥
नाहं राज्यसुखान्वेषी राज्यम इच्छाम्य अपि कषणम धर्मार्थं रॊचये राज्यं धर्मश चात्र न विद्यते ॥ 15 ॥
तद अलं मम राज्येन यत्र धर्मॊ न विद्यते वनम एव गमिष्यामि तस्माद धर्मचिकीर्षया ॥ 16 ॥
तत्र मेध्येष्व अरण्येषु नयस्तदण्डॊ जितेन्द्रियः धर्मम आराधयिष्यामि मुनिर मूलफलाशनः ॥ 17 ॥
वेदाहं तव या बुद्धिर आनृशंस्य गुणैव सा न च शुद्धानृशंस्येन शक्यं महद उपासितुम ॥ 18 ॥
अपि तु तवा मृदुं दान्तम अत्य आर्यम अति धार्मिकम कलीबं धर्मघृणायुक्तं न लॊकॊ बहु मन्यते ॥ 19 ॥
राजधर्मान अवेक्षस्व पितृपैतामहॊचितान नैतद राज्ञाम अथॊ वृत्तं यथा तवं सथातुम इच्छसि ॥ 20 ॥
न हि वैक्लव्य संसृष्टम आनृशंस्यम इहास्थितः परजापालनसंभूतं पराप्ता धर्मफलं हय असि ॥ 21 ॥
न हय एताम आशिषं पाण्डुर न च कुन्त्य अन्वयाचत न चैतां परज्ञतां तात यया चरसि मेधया ॥ 22 ॥
शौर्यं बलं च सत्त्वं च पिता तव सदाब्रवीत माहात्म्यं बलम औदार्यं तव कुन्त्य अन्वयाचत ॥ 23 ॥
नित्यं सवाहा सवधा नित्यम उभे मानुषदैवते पुत्रेष्व आशासते नित्यं पितरॊ दैवतानि च ॥ 24 ॥
दानम अध्ययनं यज्ञः परजानां परिपालनम धर्मम एतम अधर्मं वा जन्मनैवाभ्यजायिथाः ॥ 25 ॥
काले धुरि नियुक्तानां वहतां भार आहिते सीदताम अपि कौन्तेय न कीर्तिर अवसीदति ॥ 26 ॥
समन्ततॊ विनियतॊ वहत्य अस्खलितॊ हि यः निर्दॊषकर्मवचनात सिद्धिः कर्मण एव सा ॥ 27 ॥
नैकान्त विनिपातेन विचचारेह कश चन धर्मी गृही वा राजा वा बरह्म चार्य अथ वा पुनः ॥ 28 ॥
अल्पं तु साधु भूयिष्ठं यत कर्मॊदारम एव तत कृतम एवाकृताच छरेयॊ न पापीयॊ ऽसत्य अकर्मणः ॥ 29 ॥
यदा कुलीनॊ धर्मज्ञः पराप्नॊत्य ऐश्वर्यम उत्तमम यॊगक्षेमस तदा राजन कुशलायैव कल्पते ॥ 30 ॥
दानेनान्यं बलेनान्यम अन्यं सूनृतया गिरा सर्वतः परिगृह्णीयाद राज्यं पराप्येह धार्मिकः ॥ 31 ॥
यं हि वैद्याः कुले जाता अवृत्ति भयपीडिताः पराप्य तृप्ताः परतिष्ठन्ति धर्मः कॊ ऽभयधिकस ततः ॥ 32 ॥
किं नव अतः परमं सवर्ग्यं का नव अतः परीतिर उत्तमा किं नव अतः परमैश्वर्यं बरूहि मे यदि मन्यसे ॥ 33 ॥
यस्मिन परतिष्ठिताः सम्यक कषेमं विन्दन्ति तत्क्षणम सस्वर्गजित तमॊ ऽसमाकं सत्यम एतद बरवीमि ते ॥ 34 ॥
तवम एव परीतिमांस तस्मात कुरूणां कुरुसत्तम भव राजा जय सवर्गं सतॊ रक्षासतॊ जहि ॥ 35 ॥
अनु तवा तात जीवन्तु सुहृदः साधुभिः सह पर्जन्यम इव भूतानि सवादु दरुमम इवाण्ड जाः ॥ 36 ॥
धृष्टं शूरं परहर्तारम अनृशंसं जितेन्द्रियम वत्सलं संविभक्तारम अनु जीवन्तु तवां जनाः ॥ 37 ॥
शान्तिपर्व · Shanti Parva
अध्याय 76
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 77