कथं राजा परजा रक्षन नाधिबन्धेन युज्यते धर्मे च नापराध्नॊति तन मे बरूहि पिता मह ॥ 1 ॥
समासेनैव ते तात धर्मान वक्ष्यामि निश्चितान विस्तरेण हि धर्माणां न जात्व अन्तम अवाप्नुयात ॥ 2 ॥
धर्मनिष्ठाञ शरुतवतॊ वेद वरतसमाहितान अर्चितान वासयेथास तवं गृहे गुणवतॊ दविजान ॥ 3 ॥
परत्युत्थायॊपसंगृह्य चरणाव अभिवाद्य च अथ सर्वाणि कुर्वीथाः कार्याणि स पुरॊहितः ॥ 4 ॥
धर्मकार्याणि निर्वर्त्य मङ्गलानि परयुज्य च बराह्मणान वाचयेथास तवम अर्थसिद्धि जयाशिषः ॥ 5 ॥
आर्जवेन च संपन्नॊ धृत्या बुद्ध्या च भारत अर्थार्थं परिगृह्णीयात कामक्रॊधौ च वर्जयेत ॥ 6 ॥
कामक्रॊधौ पुरस्कृत्य यॊ ऽरथं राजानुतिष्ठति न स धर्मं न चाप्य अर्थं परिगृह्णाति बालिशः ॥ 7 ॥
मा सम लुब्धांश च मूर्खांश च कामे चार्थेषु यूयुजः अलुब्धान बुद्धिसंपन्नान सर्वकर्मसु यॊजयेत ॥ 8 ॥
मूर्खॊ हय अधिकृतॊ ऽरथेषु कार्याणाम अविशारदः परजाः कलिश्नात्य अयॊगेन कामद्वेषसमन्वितः ॥ 9 ॥
बलिषष्ठेन शुल्केन दण्डेनाथापराधिनाम शास्त्रनीतेन लिप्सेथा वेतनेन धनागमम ॥ 10 ॥
दापयित्वा करं धर्म्यं राष्ट्रं नित्यं यथाविधि अशेषान कल्पयेद राजा यॊगक्षेमान अतन्द्रितः ॥ 11 ॥
गॊपायितारं दातारं धर्मनित्यम अतन्द्रितम अकाम दवेषसंयुक्तम अनुरज्यन्ति मानवाः ॥ 12 ॥
मा समाधर्मेण लाभेन लिप्सेथास तवं धनागमम धर्मार्थाव अध्रुवौ तस्य यॊ ऽपशास्त्रपरॊ भवेत ॥ 13 ॥
अप शास्त्रपरॊ राजा संचयान नाधिगच्छति अस्थाने चास्य तद वित्तं सर्वम एव विनश्यति ॥ 14 ॥
अर्थमूलॊ ऽप हिंसां च कुरुते सवयम आत्मनः करैर अशास्त्रदृष्टैर हि मॊहात संपीडयन परजाः ॥ 15 ॥
ऊधश छिन्द्याद धि यॊ धेन्वाः कषीरार्थी न लभेत पयः एवं राष्ट्रम अयॊगेन पीडितं न विवर्धते ॥ 16 ॥
यॊ हि दॊग्ध्रीम उपास्ते तु स नित्यं लभते पयः एवं राष्ट्रम उपायेन भुञ्जानॊ लभते फलम ॥ 17 ॥
अथ राष्ट्रम उपायेन भुज्यमानं सुरक्षितम जनयत्य अतुलां नित्यं कॊशवृद्धिं युधिष्ठिर ॥ 18 ॥
दॊग्धि धान्यं हिरण्यं च परजा राज्ञि सुरक्षिता नित्यं सवेभ्यः परेभ्यश च तृप्ता माता यथा पयः ॥ 19 ॥
माला कारॊपमॊ राजन भव माङ्गारिकॊपमः तथायुक्तश चिरं राष्ट्रं भॊक्तुं शक्यसि पालयन ॥ 20 ॥
परचक्राभियानेन यदि ते सयाद धनक्षयः अथ साम्नैव लिप्सेथा धनम अब्राह्मणेषु यत ॥ 21 ॥
मा सम ते बराह्मणं दृष्ट्वा धनस्थं परचलेन मनः अन्त्यायाम अप्य अवस्थायां किम उ सफीतस्य भारत ॥ 22 ॥
धनानि तेभ्यॊ दद्यास तवं यथाशक्ति यथार्हतः सान्त्वयन परिरक्षंश च सवर्गम आप्स्यसि दुर जयम ॥ 23 ॥
एवं धर्मेण वृत्तेन परजास तवं परिपालयन सवन्तं पुण्यं यशॊ वन्तं पराप्स्यसे कुरुनन्दन ॥ 24 ॥
धर्मेण वयवहारेण परजाः पालय पाण्डव युधिष्ठिर तथायुक्तॊ नाधिबन्धेन यॊक्ष्यसे ॥ 25 ॥
एष एव परॊ धर्मॊ यद राजा रक्षते परजाः भूतानां हि यथा धर्मे रक्षणं च परा दया ॥ 26 ॥
तस्माद एवं परं धर्मं मन्यन्ते धर्मकॊविदाः यद राजा रक्षणे युक्तॊ भूतेषु कुरुते दयाम ॥ 27 ॥
यद अह्ना कुरुते पापम अरक्षन भयतः परजाः राजा वर्षसहस्रेण तस्यान्तम अधिगच्छति ॥ 28 ॥
यद अह्ना कुरुते पुण्यं परजा धर्मेण पालयन दशवर्षसहस्राणि तस्य भुङ्क्ते फलं दिवि ॥ 29 ॥
सविष्टिः सवधीतिः सुतपा लॊकाञ जयति यावतः कषणेन तान अवाप्नॊति परजा धर्मेण पालयन ॥ 30 ॥
एवं धर्मं परयत्नेन कौन्तेय परिपालयन इह पुण्यफलं लब्ध्वा नाधिबन्धेन यॊक्ष्यसे ॥ 31 ॥
सवर्गलॊके च महतीं शरियं पराप्स्यसि पाण्डव असंभवश च धर्माणाम ईदृशानाम अराजसु तस्माद राजैव नान्यॊ ऽसति यॊ महत फलम आप्नुयात ॥ 32 ॥
स राज्यम ऋद्धिमत पराप्य धर्मेण परिपालयन इन्द्रं तर्पय सॊमेन कामैश च सुहृदॊ जनान ॥ 33 ॥
शान्तिपर्व · Shanti Parva
अध्याय 72
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 73