धर्मDharmic Data

शान्तिपर्व · Shanti Parva

अध्याय 54

  1. [जनमेजय] धर्मात्मनि महासत्त्वे सत्यसंधे जितात्मनि देवव्रते महाभागे शरतल्पगते ऽचयुते ॥ 1 ॥

  2. शयाने वीरशयने भीष्मे शंतनुनन्दने गाङ्गेये पुरुषव्याघ्रे पाण्डवैः पर्युपस्थिते ॥ 2 ॥

  3. काः कथाः समवर्तन्त तस्मिन वीर समागमे हतेषु सर्वसैन्येषु तन मे शंस महामुने ॥ 3 ॥

  4. [वैष] शरतल्पगते भीष्मे कौरवाणां धुरंधरे आजग्मुर ऋषयः सिद्धा नारदप्रमुखा नृप ॥ 4 ॥

  5. हतशिष्टाश च राजानॊ युधिष्ठिरपुरॊगमाः धृतराष्ट्रश च कृष्णश च भीमार्जुनयमास तथा ॥ 5 ॥

  6. ते ऽभिगम्य महात्मानॊ भरतानां पिता महम अन्वशॊचन्त गाङ्गेयम आदित्यं पतितं यथा ॥ 6 ॥

  7. मुहूर्तम इव च धयात्वा नारदॊ देव दर्शनः उवाच पाण्डवान सर्वान हतशिष्टांश च पार्थिवान ॥ 7 ॥

  8. पराप्तकालं च आचक्षे भीष्मॊ ऽयम अनुयुज्यताम अस्तम एति हि गाङ्गेयॊ भानुमान इव भारत ॥ 8 ॥

  9. अयं पराणान उत्सिसृक्षुस तं सर्वे ऽभयेत्य पृच्छत कृत्स्नान हि विविधान धर्मांश चातुर्वर्ण्यस्य वेत्त्य अयम ॥ 9 ॥

  10. एष वृद्धः पुरा लॊकान संप्राप्नॊति तनुत्यजाम तं शीघ्रम अनुयुञ्जध्वं संशयान मनसि सथितान ॥ 10 ॥

  11. एवम उक्ता नारदेन भीष्मम ईयुर नराधिपाः परष्टुं चाशक्नुवन्तस ते वीक्षां चक्रुः परस्परम ॥ 11 ॥

  12. अथॊवाच हृषीकेशं पाण्डुपुत्रॊ युधिष्ठिरः नान्यस तवद देवकीपुत्र शक्तः परष्टुं पिता महम ॥ 12 ॥

  13. परव्याहरय दुर्धर्ष तवम अग्रे मधुसूदन तवं हि नस तात सर्वेषां सर्वधर्मविद उत्तमः ॥ 13 ॥

  14. एवम उक्तः पाण्डवेन भगवान केशवस तदा अभिगम्य दुराधर्षं परव्याहरयद अच्युतः ॥ 14 ॥

  15. कच चित सुखेन रजनी वयुष्टा ते राजसत्तम विस्पष्ट लक्षणा बुद्धिः कच चिच चॊपस्थिता तव ॥ 15 ॥

  16. कच चिज जञाननि सर्वाणि परतिभान्ति च ते ऽनघ न गलायते च हृदयं न च ते वयाकुलं मनः ॥ 16 ॥

  17. दाहॊ मॊहः शरमश चैव कलमॊ गलानिस तथा रुजा तव परसादाद गॊविन्द सद्यॊ वयपगतानघ ॥ 17 ॥

  18. यच च भूतं भविष्यच च भवच च परमद्युते तत सर्वम अनुपश्यामि पाणौ फलम इवाहितम ॥ 18 ॥

  19. वेदॊक्ताश चैव ये धर्मा वेदान्तनिहिताश च ये तान सर्वान संप्रपश्यामि वरदानात तवाच्युत ॥ 19 ॥

  20. शिष्टैश च धर्मॊ यः परॊक्तः स च मे हृदि वर्तते देशजातिकुलानां च धर्मज्ञॊ ऽसमि जनार्दन ॥ 20 ॥

  21. चतुर्ष्व आश्रमधर्मेषु यॊ ऽरथः स च हृदि सथितः राजधर्मांश च सकलान अवगच्छामि केशव ॥ 21 ॥

  22. यत्र यत्र च वक्तव्यं तद वक्ष्यामि जनार्दन तव परसादाद धि शुभा मनॊ मे बुद्धिर आविशत ॥ 22 ॥

  23. युवेव चास्मि संवृत्तस तवद अनुध्यान बृंहितः वक्तुं शरेयः समर्थॊ ऽसमि तवत्प्रसादाज जनार्दन ॥ 23 ॥

  24. सवयं किमर्थं तुभवाञ शरेयॊ न पराह पाण्डवम किं ते विवक्षितं चात्र तद आशु वद माधव ॥ 24 ॥

  25. यशसः शरेयसश चैव मूलं मां विद्धि कौरव मत्तः सर्वे ऽभिनिर्वृत्ता भावाः सदसद आत्मकाः ॥ 25 ॥

  26. शीतांशुश चन्द्र इत्य उक्ते कॊ लॊके विस्मयिष्यति तथैव यशसा पूर्णे मयि कॊ विस्मयिष्यति ॥ 26 ॥

  27. आधेयं तु मया भूयॊ यशस तव महाद्युते ततॊ मे विपुला बुद्धिस तवयि भीष्म समाहिता ॥ 27 ॥

  28. यावद धि पृतिवी पाल पृथिवी सथास्यते धरुवा तावत तवाक्षया कीर्तिर लॊकान अनु चरिष्यति ॥ 28 ॥

  29. यच च तवं वक्ष्यसे भीष्म पाण्डवायानुपृच्छते वेद परवादा इव ते सथास्यन्ति वसुधातले ॥ 29 ॥

  30. यश चैतेन परमाणेन यॊक्ष्यत्य आत्मानम आत्मना सफलं सर्वपुण्यानां परेत्य चानुभविष्यति ॥ 30 ॥

  31. एतस्मात कारणाद भीष्म मतिर दिव्या महाहिते दत्ता यशॊ विप्रथेत कथं भूयस तवेति ह ॥ 31 ॥

  32. यावद धि परथते लॊके पुरुषस्य यशॊ भुवि तावत तस्याक्षयं सथानं भवतीति विनिश्चितम ॥ 32 ॥

  33. राजानॊ हतशिष्टास तवां राजन्न अभित आसते धर्मान अनुयुयुक्षन्तस तेभ्यः परब्रूहि भारत ॥ 33 ॥

  34. भवान हि वयसा वृद्धः शरुताचार समन्वितः कुशलॊ राजधर्माणां पूर्वेषाम अपराश च ये ॥ 34 ॥

  35. जन्मप्रभृति ते कश चिद वृजिनं न ददर्श ह जञातारम अनुधर्माणां तवां विदुः सर्वपार्थिवाः ॥ 35 ॥

  36. तेभ्यः पितेव पुत्रेभ्यॊ राजन बरूहि परं नयम ऋषयश च हि देवाश च तवया नित्यम उपासिताः ॥ 36 ॥

  37. तस्माद वक्तव्यम एवेह तवया पश्याम्य अशेषतः धर्माञ शुश्रूषमाणेभ्यः पृष्टेन च सता पुनः ॥ 37 ॥

  38. वक्तव्यं विदुषा चेति धर्मम आहुर मनीषिणः अप्रतिब्रुवतः कष्टॊ दॊषॊ हि भवति परभॊ ॥ 38 ॥

  39. तस्मात पुत्रैश च पौत्रैश च धर्मान पृष्टः सनातनान विद्वाञ जिज्ञासमानैस तवं परब्रूहि भरतर्षभ ॥ 39 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 55

Previous: अध्याय 53