धर्मDharmic Data

शान्तिपर्व · Shanti Parva

अध्याय 101

  1. यथा जयार्थिनः सेनां नयन्ति भरतर्षभ ईषद धर्मं परपीड्यापि तन मे बरूहि पिता मह ॥ 1 ॥

  2. सत्येन हि सथिता धर्मा उपपत्त्या तथापरे साध्व आचारतया के चित तथैवौपयिका अपि उपायधर्मान वक्ष्यामि सिद्धार्थान अर्थधर्मयॊः ॥ 2 ॥

  3. निर्मर्यादा दस्यवस तु भवन्ति परिपन्थिनः तेषां परतिविघातार्थं परवक्ष्याम्य अथ नैगमम कार्याणां संप्रसिद्ध्य अर्थं तान उपायान निबॊध मे ॥ 3 ॥

  4. उभे परज्ञे वेदितव्ये ऋज्वी वक्रा च भारत जानन वक्रां न सेवेत परतिबाधेत चागताम ॥ 4 ॥

  5. अमित्रा एव राजानं भेदेनॊपचरन्त्य उत तां राजा निकृतिं जानन यथामित्रान परबाधते ॥ 5 ॥

  6. गजानां पार्श्वचर्माणि गॊवृषाजगराणि च शल्य कङ्कट लॊहानि तनुत्राणि मतानि च ॥ 6 ॥

  7. शितपीतानि शस्त्राणि संनाहाः पीतलॊहिताः नाना रञ्जन रक्ताः सयुः पताकाः केतवश च ते ॥ 7 ॥

  8. ऋष्टयस तॊमराः खड्गा निशिताश च परश्वधाः फलकान्य अथ चर्माणि परतिकल्प्यान्य अनेकशः अभीनीतानि शस्त्राणि यॊधाश च कृतनिश्रमाः ॥ 8 ॥

  9. चैत्र्यां वा मार्गशीर्ष्यां वा सेनायॊगः परशस्यते पक्वसस्या हि पृथिवी भवत्य अम्बुमती तथा ॥ 9 ॥

  10. नैवाति शीतॊ नात्युष्णः कालॊ भवति भारत तस्मात तदा यॊजयेत परेषां वयसनेषु वा एतेषु यॊगाः सेनायाः परशस्ताः परबाधने ॥ 10 ॥

  11. जलवांस तृणवान मार्गः समॊ गम्यः परशस्यते चारैर हि विहिताभ्यासः कुशलैर वनगॊचरैः ॥ 11 ॥

  12. नव्यारण्यैर न शक्येत गन्तुं मृगगणैर इव तस्मात सर्वासु सेनासु यॊजयन्ति जयार्थिनः ॥ 12 ॥

  13. आवासस तॊयवान दुर्गः परयाकाशः परशस्यते परेषाम उपसर्पाणां परतिषेधस तथा भवेत ॥ 13 ॥

  14. आकाशं तु वनाभ्याशे मन्यन्ते गुणवत तरम बहुभिर गुणजातैस तु ये युद्धकुशला जनाः ॥ 14 ॥

  15. उपन्यासॊ ऽपसर्पाणां पदातीनां च गूहनम अथ शत्रुप्रतीघातम आपद अर्थं परायणम ॥ 15 ॥

  16. सप्तर्षीन पृष्ठतः कृत्वा युध्येरन्न अचला इव अनेन विधिना राजञ जिगीषेतापि दुर जयान ॥ 16 ॥

  17. यतॊ वायुर यतः सूर्यॊ यतः शुक्रस ततॊ जयः पूर्वं पूर्वं जयाय एषां संनिपाते युधिष्ठिर ॥ 17 ॥

  18. अकर्दमाम अनुदकाम अमर्यादाम अलॊष्टकाम अश्वभूमिं परशंसन्ति ये युद्धकुशला जनाः ॥ 18 ॥

  19. समा निरुदकाकाशा रथभूमिः परशस्यते नीचद्रुमा महाकक्षा सॊदका हस्तियॊधिनाम ॥ 19 ॥

  20. बहु दुर्गा महावृक्षा वेत्रवेणुभिर आस्तृता पदातीनां कषमा भूमिः पर्वतॊपवनानि च ॥ 20 ॥

  21. पदातिबहुला सेना दृढा भवति भारत रथाश्वबहुला सेना सुदिनेषु परशस्यते ॥ 21 ॥

  22. पदातिनागबहुला परावृट्काले परशस्यते गुणान एतान परसंख्याय देशकालौ परयॊजयेत ॥ 22 ॥

  23. एवं संचिन्त्य यॊ याति तिथि नक्षत्रपूजितः विजयं लभते नित्यं सेनां सम्यक परयॊजयन ॥ 23 ॥

  24. परसुप्तांस तृषिताञ शरान्तान परकीर्णान नाभिघातयेत मॊक्षे परयाणे चलने पानभॊजन कालयॊः ॥ 24 ॥

  25. अति कषिप्तान वयतिक्षिप्तान विहतान परतनू कृतान सुविस्रम्भान कृतारम्भान उपन्यास परतापिनान बहिश्चरान उपन्यासान कृत्वा वेश्मानुसारिणः ॥ 25 ॥

  26. पारम्पर्यागते दवारे ये के चिद अनुवर्तिनः परिचर्या वरॊद्धारॊ ये च के चन वल्गिनः ॥ 26 ॥

  27. अनीकं ये परभिन्दन्ति भिन्नं ये सथगयन्ति च समानाशन पानास ते कार्या दविगुणवेतनाः ॥ 27 ॥

  28. दशाधिपतयः कार्याः शताधिपतयस तथा तेषां सहस्राधिपतिं कुर्याच छूरम अतन्द्रितम ॥ 28 ॥

  29. यथामुख्यं संनिपात्य वक्तव्याः सम शपामहे यथा जयार्थं संग्रामे न जह्याम परस्परम ॥ 29 ॥

  30. इहैव ते निवर्तन्तां ये नः के चन भीरवः न घातयेयुः परदरं कुर्वाणास तुमुले सति ॥ 30 ॥

  31. आत्मानं च सवपक्षं च पलायन हन्ति संयुगे दरव्यनाशॊ वधॊ ऽकीर्तिर अयशश च पलायने ॥ 31 ॥

  32. अमनॊज्ञा सुखा वाचः पुरुषस्य पलायतः परतिस्पन्दौष्ठ दन्तस्य नयस्तसर्वायुधस्य च ॥ 32 ॥

  33. हित्वा पलायमानस्य सहायान पराणसंशये अमित्रैर अनुबद्धस्य दविषताम अस्तु नस तथा ॥ 33 ॥

  34. मनुष्यापसदा हय एते ये भवन्ति पराङ्मुखाः राशिवर्धन मात्रास ते नैव ते परेत्य नॊ इह ॥ 34 ॥

  35. अमित्रा हृष्टमनसः परत्युद्यान्ति पलायिनम जयिनं सुहृदस तात वन्दनैर मङ्गलेन च ॥ 35 ॥

  36. यस्य सम वयसने राजन्न अनुमॊदन्ति शत्रवः तद असह्य तरं दुःखम अहं मन्ये वधाद अपि ॥ 36 ॥

  37. शरियं जानीत धर्मस्य मूलं सर्वसुखस्य च सा भीरूणां परान याति शूरस ताम अधिगच्छति ॥ 37 ॥

  38. ते वयं सवर्गम इच्छन्तः संग्रामे तयक्तजीविताः जयन्तॊ वध्यमाना वा पराप्तुम अर्हाम सद गतिम ॥ 38 ॥

  39. एवं संशप्त शपथाः समभित्यक्तजीविताः अमित्रवाहिनीं वीराः संप्रगाहन्त्य अभीरवः ॥ 39 ॥

  40. अग्रतः पुरुषानीकम असि चर्म वतां भवेत पृष्ठतः शकटानीकं कलत्रं मध्यतस तथा ॥ 40 ॥

  41. परेषां परतिघातार्थं पदातीनां च गूहनम अपि हय अस्मिन परे गृद्धा भवेयुर ये पुरॊगमाः ॥ 41 ॥

  42. ये पुरस्ताद अभिमताः सत्त्ववन्तॊ मनॊ विनः ते पूर्वम अभिवर्तेरंस तान अन्वग इतरे जनाः ॥ 42 ॥

  43. अपि चॊद्धर्षणं कार्यं भीरूणाम अपि यत्नतः सकन्धदर्शनमात्रं तु तिष्ठेयुर वा समीपतः ॥ 43 ॥

  44. संहतान यॊधयेद अल्पान कामं विस्तारयेद बहून सुची मुखम अनीकं सयाद अल्पानां बहुभिः सह ॥ 44 ॥

  45. संप्रयुद्धे परहृष्टे वा सत्यं वायदि वानृतम परगृह्य बाहून करॊशेत भग्ना भग्नाः परा इति ॥ 45 ॥

  46. आगतं नॊ मित्रबलं परहरध्वम अभीतवत शब्दवन्तॊ ऽनुधावेयुः कुर्वन्तॊ भैरवं रवम ॥ 46 ॥

  47. कष्वेडाः किल किलाः शङ्खाः करकचा गॊविषाणिकान भेरीमृदङ्गपणवान नादयेयुर्श च कुञ्जरान ॥ 47 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 102

Previous: अध्याय 100