धर्मDharmic Data

स्त्रीपर्व · Stri Parva

अध्याय 1

  1. [ज] हते दुर्यॊधने चैव हते सैन्ये च सर्वशः धृतराष्ट्रॊ महाराजः शरुत्वा किम अकरॊन मुने ॥ 1 ॥

  2. तथैव कौरवॊ राजा धर्मपुत्रॊ महामनाः कृपप्रभृतयश चैव किम अकुर्वत ते तरयः ॥ 2 ॥

  3. अश्वत्थाम्नः शरुतं कर्म शापश चान्यॊन्य कारितः वृत्तान्तम उत्तरं बरूहि यद अभाषत संजयः ॥ 3 ॥

  4. [व] हते पुत्रशते दीनं छिन्नशाखम इव दरुमम पुत्रशॊकाभिसंतप्तं धृतराष्ट्रं महीपतिम ॥ 4 ॥

  5. धयानमूकत्वम आपन्नं चिन्तया समभिप्लुतम अभिगम्य महाप्राज्ञः संजयॊ वाक्यम अब्रवीत ॥ 5 ॥

  6. किं शॊचसि महाराज नास्ति शॊके सहायता अक्षौहिण्यॊ हताश चाष्टौ दश चैव विशां पते निर्जनेयं वसुमती शून्या संप्रति केवला ॥ 6 ॥

  7. नानादिग्भ्यः समागम्य नानादेश्या नराधिपाः सहितास तव पुत्रेण सर्वे वै निधनं गताः ॥ 7 ॥

  8. पितॄणां पुत्रपौत्राणां जञातीनां सुहृदां तथा गुरूणां चानुपूर्व्येण परेतकार्याणि कारय ॥ 8 ॥

  9. [व] तच छरुत्वा करुणं वाक्यं पुत्रपौत्र वधार्दितः पपात भुवि दुर्धर्षॊ वाताहत इव दरुमः ॥ 9 ॥

  10. [धृ] हतपुत्रॊ हतामात्यॊ हतसर्वसुहृज जनः दुःखं नूनं भविष्यामि विचरन पृथिवीम इमाम ॥ 10 ॥

  11. किं नु बन्धुविहीनस्य जीवितेन ममाद्य वै लूनपक्षस्य इव मे जरा जीर्णस्य पक्षिणः ॥ 11 ॥

  12. हृतराज्यॊ हतसुहृद धतचक्षुश च वै तथा न भराजिष्ये महाप्राज्ञ कषीणरश्मिर इवांशुमान ॥ 12 ॥

  13. न कृतं सुहृदॊ वाक्यं जामदग्न्यस्य जल्पतः नारदस्य च देवर्षेः कृष्णद्वैपायनस्य च ॥ 13 ॥

  14. सभामध्ये तु कृष्णेन यच छरेयॊ ऽभिहितं मम अलं वैरेण ते राजन पुत्रः संगृह्यताम इति ॥ 14 ॥

  15. तच च वाक्यम अकृत्वाहं भृशं तप्यामि दुर्मतिः न हि शरॊतास्मि भीष्मस्य धर्मयुक्तं परभाषितम ॥ 15 ॥

  16. दुर्यॊधनस्य च तथा वृषभस्येव नर्दतः दुःशासन वधं शरुत्वा कर्णस्य च विपर्ययम दरॊण सूर्यॊपरागं च हृदयं मे विदीर्यते ॥ 16 ॥

  17. न समराम्य आत्मनः किं चित पुरा संजय दुष्कृतम यस्येदं फलम अद्येह मया मूढेन भुज्यते ॥ 17 ॥

  18. नूनं हय अपकृतं किं चिन मया पूर्वेषु जन्मसु येन मां दुःखभागेषु धाता कर्मसु युक्तवान ॥ 18 ॥

  19. परिणामश च वयसः सर्वबन्धुक्षयश च मे सुहृन मित्र विनाशश च दैवयॊगाद उपागतः कॊ ऽनयॊ ऽसति दुःखिततरॊ मया लॊके पुमान इह ॥ 19 ॥

  20. तन माम अद्यैव पश्यन्तु पाण्डवाः संशितव्रतम विवृतं बरह्मलॊकस्य दीर्घम अध्वानम आस्थितम ॥ 20 ॥

  21. [व] तस्य लालप्यमानस्य बहु शॊकं विचिन्वतः शॊकापहं नरेन्द्रस्य संजयॊ वाक्यम अब्रवीत ॥ 21 ॥

  22. शॊकं राजन वयपनुद शरुतास ते वेद निश्चयाः शास्त्रागमाश च विविधा वृद्धेभ्यॊ नृपसत्तम सृञ्जये पुत्रशॊकार्ते यद ऊचुर मुनयः पुरा ॥ 22 ॥

  23. तथा यौवनजं दर्पम आस्थिते ते सुते नृप न तवया सुहृदां वाक्यं बरुवताम अवधारितम सवार्थश च न कृतः कश चिल लुब्धेन फलगृद्धिना ॥ 23 ॥

  24. तव दुःशासनॊ मन्त्री राधेयश च दुरात्मवान शकुनिश चैव दुष्टात्मा चित्रसेनश च दुर्मतिः शल्यश च येन वै सर्वं शल्य भूतं कृतं जगत ॥ 24 ॥

  25. कुरुवृद्धस्य भीष्मस्य गान्धार्या विदुरस्य च न कृतं वचनं तेन तव पुत्रेण भारत ॥ 25 ॥

  26. न धर्मः सत्कृतः कश चिन नित्यं युद्धम इति बरुवन कषपिताः कषत्रियाः सर्वे शत्रूणां वर्धितं यशः ॥ 26 ॥

  27. मध्यस्थॊ हि तवम अप्य आसीर न कषमं किं चिद उक्तवान धूर धरेण तवया भारस तुलया न समं धृतः ॥ 27 ॥

  28. आदाव एव मनुष्येण वर्तितव्यं यथा कषमम यथा नातीतम अर्थं वै पश्चात तापेन युज्यते ॥ 28 ॥

  29. पुत्रगृद्ध्या तवया राजन परियं तस्य चिकीर्षता पश्चात तापम इदं पराप्तं न तवं शॊचितुम अर्हसि ॥ 29 ॥

  30. मधु यः केवलं दृष्ट्वा परपातं नानुपश्यति स भरष्टॊ मधु लॊभेन शॊचत्य एव यथा भवान ॥ 30 ॥

  31. अर्थान न शॊचन पराप्नॊति न शॊचन विन्दते सुखम न शॊचञ शरियम आप्नॊति न शॊचन विन्दते परम ॥ 31 ॥

  32. सवयम उत्पादयित्वाग्निं वस्त्रेण परिवेष्टयेत दह्यमानॊ मनस्तापं भजते न स पण्डितः ॥ 32 ॥

  33. तवयैव स सुतेनायं वाक्यवायुसमीरितः लॊभाज्येन च संसिक्तॊ जवलितः पार्थ पावकः ॥ 33 ॥

  34. तस्मिन समिद्धे पतिताः शलभा इव ते सुताः तान केशवार्चिर निर्दग्धान न तवं शॊचितुम अर्हसि ॥ 34 ॥

  35. यच चाश्रुपात कलिलं वदनं वहसे नृप अशास्त्रदृष्टम एतद धि न परशंसन्ति पण्डिताः ॥ 35 ॥

  36. विस्फुलिङ्गा इव हय एतान दहन्ति किल मानवान जहीहि मन्युं बुद्ध्या वै धारयात्मानम आत्मना ॥ 36 ॥

  37. एवम आश्वासितस तेन संजयेन महात्मना विदुरॊ भूय एवाह बुद्धिपूर्वं परंतप ॥ 37 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 2

Previous: अध्याय 18