धर्मDharmic Data

आदिपर्व · Adi Parva

अध्याय 13

  1. किमर्थं राजशार्दूल स राजा जनमेजयः सर्पसत्रेण सर्पाणां गतॊ ऽनतं तद वदस्व मे ॥ 1 ॥

  2. आस्तीकश च दविजश्रेष्ठः किमर्थं जपतां वरः मॊक्षयाम आस भुजगान दीप्तात तस्माद धुताशनात ॥ 2 ॥

  3. कस्य पुत्रः स राजासीत सर्पसत्रं य आहरत स च दविजातिप्रवरः कस्य पुत्रॊ वदस्व मे ॥ 3 ॥

  4. [स] महद आख्यानम आस्तीकं यत्रैतत परॊच्यते दविज सर्वम एतद अशेषेण शृणु मे वदतां वर ॥ 4 ॥

  5. [ष] शरॊतुम इच्छाम्य अशेषेण कथाम एतां मनॊरमाम आस्तीकस्य पुराणस्य बराह्मणस्य यशस्विनः ॥ 5 ॥

  6. [स] इतिहासम इमं वृद्धाः पुराणं परिचक्षते कृष्णद्वैपायन परॊक्तं नैमिषारण्यवासिनः ॥ 6 ॥

  7. पूर्वं परचॊदितः सूतः पिता मे लॊमहर्षणः शिष्यॊ वयासस्य मेधावी बराह्मणैर इदम उक्तवान ॥ 7 ॥

  8. तस्माद अहम उपश्रुत्य परवक्ष्यामि यथातथम इदम आस्तीकम आख्यानं तुभ्यं शौनक पृच्छते ॥ 8 ॥

  9. आस्तीकस्य पिता हय आसीत परजापतिसमः परभुः बरह्म चारी यताहारस तपस्य उग्रे रतः सदा ॥ 9 ॥

  10. जरत्कारुर इति खयात ऊर्ध्वरेता महान ऋषिः यायावराणां धर्मज्ञः परवरः संशितव्रतः ॥ 10 ॥

  11. अटमानः कदा चित स सवान ददर्श पितामहान लम्बमानान महागर्ते पादैर ऊर्ध्वैर अधॊमुखान ॥ 11 ॥

  12. तान अब्रवीत स दृष्ट्वैव जरत्कारुः पितामहान के भवन्तॊ ऽवलम्बन्ते गर्ते ऽसमिन वा अधॊमुखाः ॥ 12 ॥

  13. वीरणस्तम्बके लग्नाः सर्वतः परिभक्षिते मूषकेन निगूढेन गर्ते ऽसमिन नित्यवासिना ॥ 13 ॥

  14. [पितरह] यायावरा नाम वयम ऋषयः संशितव्रताः संतानप्रक्षयाद बरह्मन्न अधॊ गच्छाम मेदिनीम ॥ 14 ॥

  15. अस्माकं संततिस तव एकॊ जरत्कारुर इति शरुतः मन्दभाग्यॊ ऽलपभाग्यानां तप एव समास्थितः ॥ 15 ॥

  16. न सपुत्राञ जनयितुं दारान मूढश चिकीर्षति तेन लम्बामहे गर्ते संतानप्रक्षयाद इह ॥ 16 ॥

  17. अनाथास तेन नाथेन यथा दुष्कृतिनस तथा कस तवं बन्धुर इवास्माकम अनुशॊचसि सत्तम ॥ 17 ॥

  18. जञातुम इच्छामहे बरह्मन कॊ भवान इह धिष्ठितः किमर्थं चैव नः शॊच्यान अनुकम्पितुम अर्हसि ॥ 18 ॥

  19. [ज] मम पूर्वे भवन्तॊ वै पितरः सपितामहाः बरूत किं करवाण्य अद्य जरत्कारुर अहं सवयम ॥ 19 ॥

  20. [प] यतस्व यत्नवांस तात संतानाय कुलस्य नः आत्मनॊ ऽरथे ऽसमदर्थे च धर्म इत्य एव चाभिभॊ ॥ 20 ॥

  21. न हि धर्मफलैस तात न तपॊभिः सुसंचितैः तां गतिं पराप्नुवन्तीह पुत्रिणॊ यां वरजन्ति ह ॥ 21 ॥

  22. तद दारग्रहणे यत्नं संतत्यां च मनः कुरु पुत्रकास्मन नियॊगात तवम एतन नः परमं हितम ॥ 22 ॥

  23. [ज] न दारान वै करिष्यामि सदा मे भावितं मनः भवतां तु हितार्थाय करिष्ये दारसंग्रहम ॥ 23 ॥

  24. समयेन च कर्ताहम अनेन विधिपूर्वकम तथा यद्य उपलप्स्यामि करिष्ये नान्यथा तव अहम ॥ 24 ॥

  25. सनाम्नी या भवित्री मे दित्सिता चैव बन्धुभिः भैक्षवत ताम अहं कन्याम उपयंस्ये विधानतः ॥ 25 ॥

  26. दरिद्राय हि मे भार्यां कॊ दास्यति विशेषतः परतिग्रहीष्ये भिक्षां तु यदि कश चित परदास्यति ॥ 26 ॥

  27. एवं दारक्रिया हेतॊः परयतिष्ये पितामहाः अनेन विधिना शश्वन न करिष्ये ऽहम अन्यथा ॥ 27 ॥

  28. तत्र चॊत्पत्स्यते जन्तुर भवतां तारणाय वै शाश्वतं सथानम आसाद्य मॊदन्तां पितरॊ मम ॥ 28 ॥

  29. [स] ततॊ निवेशाय तदा स विप्रः संशितव्रतः महीं चचार दारार्थी न च दारान अविन्दत ॥ 29 ॥

  30. स कदा चिद वनं गत्वा विप्रः पितृवचः समरन चुक्रॊश कन्या भिक्षार्थी तिस्रॊ वाचः शनैर इव ॥ 30 ॥

  31. तं वासुकिः परत्यगृह्णाद उद्यम्य भगिनीं तदा न स तां परतिजग्राह न सनाम्नीति चिन्तयन ॥ 31 ॥

  32. सनाम्नीम उद्यतां भार्यां गृह्णीयाम इति तस्य हि मनॊ निविष्टम अभवज जरत्कारॊर महात्मनः ॥ 32 ॥

  33. तम उवाच महाप्राज्ञॊ जरत्कारुर महातपाः किंनाम्नी भगिनीयं ते बरूहि सत्यं भुजंगम ॥ 33 ॥

  34. [वा] जरत्कारॊ जरत्कारुः सवसेयम अनुजा मम तवदर्थं रक्षिता पूर्वं परतीच्छेमां दविजॊत्तम ॥ 34 ॥

  35. [स] मात्रा हि भुजगाः शप्ताः पूर्वं बरह्म विदां वर जनमेजयस्य वॊ यज्ञे धक्ष्यत्य अनिलसारथिः ॥ 35 ॥

  36. तस्य शापस्य शान्त्य अर्थं परददौ पन्नगॊत्तमः सवसारम ऋषये तस्मै सुव्रताय तपस्विने ॥ 36 ॥

  37. स च तां परतिजग्राह विधिदृष्टेन कर्मणा आस्तीकॊ नाम पुत्रश च तस्यां जज्ञे महात्मनः ॥ 37 ॥

  38. तपस्वी च महात्मा च वेदवेदाङ्गपारगः समः सर्वस्य लॊकस्य पितृमातृभयापहः ॥ 38 ॥

  39. अथ कालस्य महतः पाण्डवेयॊ नराधिपः आजहार महायज्ञं सर्पसत्रम इति शरुतिः ॥ 39 ॥

  40. तस्मिन परवृत्ते सत्रे तु सर्पाणाम अन्तकाय वै मॊचयाम आस तं शापम आस्तीकः सुमहायशाः ॥ 40 ॥

  41. नागांश च मातुलांश चैव तथा चान्यान स बान्धवान पितॄंश च तारयाम आस संतत्या तपसा तथा वरतैश च विविधैर बरह्म सवाध्यायैश चानृणॊ ऽभवत ॥ 41 ॥

  42. देवांश च तर्पयाम आस यज्ञैर विविधदक्षिणैः ऋषींश च बरह्मचर्येण संतत्या च पितामहान ॥ 42 ॥

  43. अपहृत्य गुरुं भारं पितॄणां संशितव्रतः जरत्कारुर गतः सवर्गं सहितः सवैः पितामहैः ॥ 43 ॥

  44. आस्तीकं च सुतं पराप्य धर्मं चानुत्तमं मुनिः जरत्कारुः सुमहता कालेन सवर्गम ईयिवान ॥ 44 ॥

  45. एतद आख्यानम आस्तीकं यथावत कीर्तितं मया परब्रूहि भृगुशार्दूल किं भूयः कथ्यताम इति ॥ 45 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 14

Previous: अध्याय 12