[धृ] मण्डलानि च बुध्येथाः परेषाम आत्मनस तथा उदासीनगुणानां च मध्यमानां तथैव च ॥ 1 ॥
चतुर्णां शत्रुजातानां सर्वेषाम आततायिनाम मित्रं चामित्रमित्रं च बॊद्धव्यं ते ऽरिकर्शन ॥ 2 ॥
तथामात्या जनपदा दुर्गाणि विषमाणि च बलानिच कुरुश्रेष्ठ भवन्त्य एषां यथेच्च्छकम ॥ 3 ॥
ते च दवादश कौन्तेय राज्ञां वै विविधात्मकाः मन्त्रिप्रधानाश च गुणाः षष्टिर दवादश च परभॊ ॥ 4 ॥
एतान मण्डलम इत्य आहुर आचार्या नीतिकॊविदाः अत्र षाड्गुण्यम आयत्तं युधिष्ठिर निबॊध तत ॥ 5 ॥
वृद्धिक्षयौ च विज्ञेयौ सथानं च कुरुनन्दन दविसप्तत्या महाबाहॊ ततः षाड्गुण्य चारिणः ॥ 6 ॥
यदा सवपक्षॊ बलवान परपक्षस तथा बलः विगृह्य शत्रून कौन्तेय यायात कषितिपतिस तदा यदा सवपक्षे ऽबलवांस तदा संधिं समाश्रयेत ॥ 7 ॥
दरव्याणां संचयश चैव कर्तव्यः सयान महांस तथा यदा समर्थॊ यानाय नचिरेणैव भारत ॥ 8 ॥
तदा सर्वं विधेयं सयात सथानं च न विभाजयेत भूमिर अल्पफला देया विपरीतस्य भारत ॥ 9 ॥
हिरण्यं कुप्य भूयिष्ठं मित्रं कषीणम अकॊशवत विपरीतान न गृह्णीयात सवयं संधिविशारदः ॥ 10 ॥
संध्यर्थं राजपुत्रं च लिप्सेथा भरतर्षभ वविपरीतस तु ते ऽदेयः पुत्र कस्यां चिद आपदि तस्य परमॊक्षे यत्नं च कुर्याः सॊपाय मन्त्रवित ॥ 11 ॥
परकृतीनां च कौन्तेय राजा दीनां विभावयेत करमेण युगपद दवंद्वं वयसनानां बलाबलम ॥ 12 ॥
पीडनं सतम्भनं चैव कॊशभङ्गस तथैव च कार्यं यत्नेन शत्रूणां सवराष्ट्रं रक्षता सवयम ॥ 13 ॥
न च हिंस्यॊ ऽभयुपगतः सामन्तॊ वृद्धिम इछता कौन्तेय तं न हिंसेत यॊ महीं विजिगीषते ॥ 14 ॥
गणानां भेदने यॊगं गच्छेथाः सह मन्त्रिभिः साधु संग्रहणाच चैव पापनिग्रहणात तथा ॥ 15 ॥
दुर्बलाश चापि सततं नावष्टभ्या बलीयसा तिष्ठेथा राजशार्दूल वैतसीं वृत्तिम आस्थितः ॥ 16 ॥
यद्य एवम अभियायाच च दुर्बलं बलवान नृपः सामादिभिर उपायैस तं करमेण विनिवर्तयेत ॥ 17 ॥
अशक्नुवंस तु युद्धाय निस्पतेत सह मन्त्रिभिः कॊशेन पौरैर दण्डेन ये चान्ये परियकारिणः ॥ 18 ॥
असंभवे तु सर्वस्य यथामुख्येन निष्पतेत करमेणानेन मॊक्षः सयाच छरीरम अपि केवलम ॥ 19 ॥
आश्रमवासिकपर्व · Ashramavasika Parva
अध्याय 11
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 12